Gianluigi Buffon và cuộc chiến tìm lại chính mình hậu giải …

Gianluigi Buffon, người từng đứng vững trước những chân sút thượng thặng nhất thế giới trong gần ba thập kỷ, giờ đây trải lòng về cảm giác “như đang chết đi” khi giải nghệ, những góc khuất của chức vô địch World Cup 2006 và nỗi đau khi chứng kiến bóng đá Ý rơi vào cuộc khủng hoảng trầm trọng.

Tiếng thở dài sau đôi găng đẫm mồ hôi

“Tôi giật phăng đôi găng ra khỏi tay, những đốt ngón tay trần trụi, đỏ ửng và sũng mồ hôi, lấp lánh dưới ánh đèn neon,” Gianluigi Buffon viết như thế khi nhớ về khoảnh khắc anh rời sân trong hiệp một của trận đấu cuối cùng trong sự nghiệp lừng lẫy vào tháng 5 năm 2023. “Tôi thực sự cảm thấy mình đã chết ở bên trong. Tôi 45 tuổi, và xung quanh tôi, nhiều đồng đội đang bước vào phòng thay đồ có tuổi đời chỉ bằng con trai tôi.”

Đó là những dòng mở đầu đầy ám ảnh trong cuốn sách của Buffon mang tên Saved. Cuốn sách bắt đầu bằng trận đấu cuối cùng của anh cho Parma tại vòng play-off Serie B. Giọng văn của anh vừa gần gũi, vừa thấm đẫm sự chiêm nghiệm về cuộc đời của một người gác đền đã dành 28 năm để bảo vệ khung gỗ.

“Gigi, anh có thể sống thiếu bóng đá không?” anh tự hỏi chính mình. “Không, tôi không thể… khi bạn đã sống quá tuổi thanh xuân, khi thời điểm bạn cảm thấy mình mạnh mẽ và đầy quyền năng đã chấm dứt, khi cơ bắp, khớp xương và phản xạ bắt đầu mòn đi, thì thực sự cảm giác đó giống như đang chết đi vậy.”

Nhưng hôm nay, đứng trước phóng viên Donald McRae của tờ The Guardian tại London, Buffon trông vẫn đầy sức sống. Anh thản nhiên hút một điếu thuốc trên phố King’s Cross trước khi bước vào văn phòng với nụ cười rạng rỡ, đáp lại cái ôm nồng nhiệt của một nhân viên an ninh, người dường như vẫn chưa tin nổi mình vừa được chạm vào một huyền thoại sống.

Trong suốt 80 phút trò chuyện, Buffon suy ngẫm về mọi thứ, từ việc thích nghi với cuộc sống hậu bóng đá cho đến nỗi đau khi chứng kiến đội tuyển Ý vừa thất bại trong việc giành vé dự World Cup lần thứ ba liên tiếp vào tháng 3 năm 2026.

Nỗi sợ về một “cái chết” mang tên giải nghệ

Khi được hỏi liệu việc giải nghệ có thực sự giống như một cái chết âm thầm hay không, Buffon chia sẻ một cách chân thành:

“Bây giờ tôi có những cảm xúc rất trái ngược. Một mặt, tôi cảm thấy đó là lựa chọn đúng đắn. Tôi hạnh phúc vì đã kết thúc hành trình của mình. Nhưng mặt khác, tôi rõ ràng là có những nỗi sợ hãi. Từ khoảnh khắc đó trở đi, sau gần 30 năm, tôi biết cuộc sống của mình sẽ trở nên hoàn toàn khác biệt.”

Dù hiểu tiếng Anh nhưng Buffon chọn trả lời bằng tiếng Ý để lột tả hết chiều sâu cảm xúc. Anh bật cười khi được hỏi liệu có bao giờ tham gia một trận bóng phủi 5 người nào từ khi chia tay Parma không: “Không! Tôi thực sự không nhớ việc thi đấu. Tôi tin chắc đây là thời điểm thích hợp để dừng lại. Tôi đã học được cách chấp nhận một cuộc sống tĩnh lặng hơn và bước tiếp.”

Nhìn lại bảng thành tích, người ta không khỏi choáng ngợp, 176 lần khoác áo đội tuyển quốc gia (kỷ lục của bóng đá nam Ý), 5 lần tham dự World Cup, 10 danh hiệu Scudetto cùng Juventus và kỷ lục 974 phút liên tiếp không để thủng lưới tại Serie A mùa 2015-16.

“Có hai điều tôi đặc biệt tự hào,” Buffon nói thêm. “Thứ nhất là sự bền bỉ và tính liên tục trong phong độ đỉnh cao. Thứ hai là sự gắn kết với các đồng đội. Sự hòa hợp trên sân cỏ là một trong những cách đẹp nhất để làm việc và chơi bóng cùng nhau.”

Quyền năng tối thượng

Buffon tin rằng mùa giải hay nhất của anh là 2002-03 và kỳ World Cup 2006. Đó là những khoảnh khắc mà theo anh, một vận động viên sẽ chạm tới trạng thái tâm lý đặc biệt.

“Trong những thời điểm đó, dường như mọi thứ đều được sắp đặt hoàn hảo. Bạn cảm thấy mình gần như có quyền năng tối thượng, và bạn có cảm giác rằng mình là bất bại. Đó là một dòng chảy năng lượng và sự minh mẫn về tinh thần rất khó giải thích. Bạn thấy mọi thứ rõ ràng đến lạ thường.”

Sự minh mẫn đó lại đến vào một trong những thời điểm đen tối nhất của bóng đá Ý, vụ bê bối Calciopoli năm 2006. Trước thềm World Cup, đội tuyển Ý bị dư luận ghẻ lạnh. Juventus và nhiều câu lạc bộ khác bị cáo buộc dàn xếp tỷ số, thao túng trọng tài. Bản thân Buffon cũng bị cáo buộc đặt cược bất hợp pháp và phải rời trại tập trung để trả lời thẩm vấn của công tố viên trong hai giờ đồng hồ (sau đó anh được tuyên trắng án).

“Không dễ để tìm thấy sự bình yên và thanh thản để tập trung vào World Cup,” Buffon hồi tưởng. “Nhưng sự khác biệt thực sự là khi bạn nhìn vào gương, bạn nhận ra mình không phải là kẻ nói dối. Chúng tôi biết mình không làm điều gì xấu. Chúng tôi đang phải trả một cái giá không thể giải thích được, và chính sự bất công đó đã khơi dậy những gì tốt đẹp nhất trong chúng tôi.”

Bí mật sau cú húc đầu của Zidane

Trận chung kết World Cup 2006 tại Berlin là một ký ức không thể nào quên. Buffon mỉm cười khi nhắc về cú đá phạt đền kiểu Panenka của Zinedine Zidane, người đồng đội cũ tại Juventus đã đánh bại anh ngay từ phút thứ 7. Nhưng chính Buffon sau đó đã có một pha cứu thua xuất thần trước cú đánh đầu của Zidane trong hiệp phụ, một khoảnh khắc có lẽ đã thay đổi cục diện trận đấu.

“Tôi nhớ rất rõ,” Buffon nói với một nụ cười gượng gạo. “Khi Zidane chạm bóng, anh ấy đánh đầu với một lực mạnh và sự 'hung hãn' đáng sợ. Cảm giác như anh ấy sút bằng chân chứ không phải đánh đầu vì nó quá nhanh. Tôi biết anh ấy tin chắc mình đã ghi bàn. Anh ấy thất vọng vì tôi đã cản phá được, nhưng là một nhà vô địch vĩ đại, tôi tin rằng cuối cùng anh ấy cũng đánh giá cao pha cứu thua đó của tôi.”

Chỉ năm phút sau pha cứu thua đó, bi kịch ập đến với Pháp. Marco Materazzi đã buông lời lăng mạ Zidane, và Buffon là người duy nhất ở gần đó chứng kiến toàn bộ sự việc.

“Tôi cách đó khoảng 15 mét và tôi có thể nghe thấy tiếng 'bộp' phát ra,” Buffon viết trong sách. “Nếu anh ấy làm thế với bất kỳ ai khác, họ đã bị hạ gục ngay lập tức. Trọng tài biên không nhìn thấy. Người duy nhất chứng kiến là tôi. Vì vậy, tôi đã chạy đến chỗ trọng tài để thu hút sự chú ý của họ. Materazzi nằm trên sân, Zidane đứng bất động, tôi thì phản đối, và cuối cùng trận đấu dừng lại.”

Zidane nhận thẻ đỏ trực tiếp, và Ý giành chức vô địch trên chấm phạt đền. Buffon thừa nhận anh đã trải qua những cảm xúc lẫn lộn: “Tôi biết đó là trận đấu cuối cùng của Zidane. Tôi cảm thấy tiếc cho anh ấy vì sự nghiệp lại kết thúc theo cách đó.”

Phải hơn một năm sau, Materazzi mới thừa nhận đã xúc phạm chị gái của Zidane. Khi được hỏi liệu anh và Zidane đã bao giờ nói chuyện về sự cố đó chưa, Buffon lắc đầu: “Chúng tôi chưa bao giờ nói về nó. Chúng tôi gặp nhau nhiều lần và có một mối quan hệ dựa trên sự tin tưởng lẫn nhau. Tôi chưa bao giờ muốn nhắc lại vì sự tôn trọng. Anh ấy là một nhà vô địch đã giành được tất cả, nhưng tôi tin rằng sâu thẳm bên trong, đây luôn là một nỗi đau và đó là lý do tôi không muốn anh ấy phải nhớ về nó.”

Rồi Buffon đùa bằng tiếng Anh: “It’s my fault” (Đó là lỗi của tôi). Ý anh là nếu anh không cản phá được cú đánh đầu đó, có lẽ Zidane đã không quá ức chế để rồi dẫn đến hành động thiếu kiềm chế với Materazzi.

“Người ông” đang kiệt sức và cuộc khủng hoảng bóng đá Ý

Buffon ví Parma như mẹ, Juventus như cha và PSG như một người bạn hoang dại mà anh đi nghỉ cùng. Còn đội tuyển quốc gia Ý? Anh suy nghĩ kỹ rồi trả lời đầy trìu mến: “Đội tuyển quốc gia là một người ông. Đó là một di sản cần được bảo vệ một cách tinh tế. Người ông đó cần được nâng đỡ.”

Thế nhưng, “người ông” đó đang trải qua những ngày tháng tồi tệ nhất. Tháng trước, với tư cách là Trưởng đoàn của đội tuyển Ý, Buffon đã phải chứng kiến đội nhà thất bại 1-4 trên chấm phạt đền trước Bosnia và Herzegovina trong trận play-off World Cup 2026. Đây là lần thứ ba liên tiếp Ý vắng mặt tại ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh.

“Đó là một trang sử đau đớn cho bóng đá Ý và chính bản thân tôi. Nếu 12 năm trước ai đó nói với tôi điều này, tôi sẽ nói rằng thà tin có 1.000 người ngoài hành tinh xung quanh mình còn dễ hơn là việc Ý không vượt qua vòng loại World Cup 3 lần liên tiếp. Nhưng đó là thực tế.”

Buffon chỉ ra ba nguyên nhân chính cho sự suy tàn này:

• Toàn cầu hóa, mọi đội bóng đều trở nên cạnh tranh hơn, trình độ trung bình của thế giới đã tăng lên rất nhiều.
• Mất đi ưu thế chiến thuật, 15 năm trước, người Ý thắng nhờ chiến thuật vượt trội, nhưng giờ đây khoảng cách đó đã bị san lấp.
• Sự thiếu vắng tài năng sáng tạo, “Chúng tôi có những cầu thủ giỏi, nhưng chúng tôi thiếu những tài năng sáng tạo thực sự như Baggio, Del Piero hay Totti, những người từng giúp chúng tôi vượt lên trong những thời điểm khó khăn.”

Sự tổn thương là một sức mạnh

Không chỉ nói về những trận đấu, Buffon còn dũng cảm đối mặt với những vấn đề tâm lý. Anh từng bị trầm cảm và hoảng loạn khi còn thi đấu đỉnh cao.

“Tôi đã học được rằng việc chia sẻ những điểm yếu và sự tổn thương của mình có thể là biểu hiện của sức mạnh,” anh nói. “Tôi cảm thấy an tâm và cân bằng hơn bây giờ. Tôi thấy thoải mái khi nói về việc mình đã từng dễ bị tổn thương như thế nào. Khi trải qua giai đoạn khó khăn đó, tôi nhận ra rằng việc nói chuyện với mọi người là một liệu pháp tốt.”

Anh cũng bày tỏ sự lo ngại về việc bóng đá hiện đại đang dần mất đi bản sắc: “Khi thể thao trở thành kinh doanh, rủi ro là bạn sẽ đánh mất những giá trị cũng như niềm đam mê và cảm giác thuộc về nơi mình thuộc về.” Trên găng tay của Buffon trong suốt sự nghiệp luôn in dòng chữ ‘C.U.I.T’, tên một nhóm Ultras của đội bóng quê hương Carrarese. Anh là một trong số ít cầu thủ từng là một cổ động viên cuồng nhiệt trước khi trở thành ngôi sao.

Trở về với thực tại

Giờ đây, khi không còn làm việc cho đội tuyển quốc gia, ưu tiên lớn nhất của Buffon là trở thành “một người cha tốt” cho hai cậu con trai. “Đó là một công việc lớn lao và rõ ràng là tôi đã không hiện diện nhiều trong cuộc sống của các con khi còn là cầu thủ.”

Nhưng bóng đá vẫn chảy trong huyết quản của anh một cách mãnh liệt. “Đó là thế giới mà tôi biết và hiểu rõ nhất,” Buffon kết luận. “Vì vậy, tôi sẽ luôn ở lại trong một thế giới nơi tôi được đánh giá cao và nơi tôi có thể thể hiện mình tốt nhất. Và thế giới đó chính là bóng đá.”

Cuộc trò chuyện kết thúc, Buffon bước ra khỏi văn phòng The Guardian, bỏ lại sau lưng những ký ức về quyền năng tối thượng trên sân cỏ để trở về với cuộc sống của một người đàn ông 48 tuổi đầy trải nghiệm.

Anh có thể không còn là "Người nhện" bất bại trong khung gỗ, nhưng ở góc khuất phía sau trận đấu, Buffon đã tìm thấy sự bình yên trong chính những tổn thương của mình.