Liệu 2026 có phải kỳ World Cup vĩ đại nhất?

Với thể thức 48 đội cùng hàng loạt kỷ lục về bàn thắng lẫn khán giả, World Cup 2026 đang tiến vào vòng tứ kết với câu hỏi lớn: Liệu đây có phải là giải đấu hấp dẫn nhất lịch sử?

Những bàn thắng ngoạn mục, các màn lội ngược dòng nghẹt thở, kịch tính dâng trào vào phút chót và những kết quả chấn động – đó là tất cả những gì đang khắc họa nên bức tranh ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh mùa hè này. Khi vòng tứ kết chuẩn bị khởi tranh, giải đấu chỉ còn lại vỏn vẹn 8 trận đấu để tìm ra nhà vua năm nay.

Với sự góp mặt của 48 quốc gia lần đầu tiên trong lịch sử và được đồng tổ chức tại ba quốc gia Canada, Mexico và Hoa Kỳ, không có gì phải bàn cãi khi khẳng định đây là kỳ World Cup có quy mô lớn nhất trong số 23 lần giải đấu được tổ chức. Nhưng liệu nó có phải là kỳ World Cup hay nhất từ trước đến nay?

Tất nhiên, khái niệm "hay nhất" luôn mang tính chủ quan và mỗi kỳ World Cup lại mang những ý nghĩa khác nhau đối với từng người. Có những người sẽ luôn coi giải đấu đầu tiên họ xem là tuyệt vời nhất, hoặc điều đó phụ thuộc vào việc đội tuyển quê hương của họ tiến xa đến đâu. Tuy nhiên, các số liệu thống kê lại đang chứng minh rằng, ít nhất là xét về những diễn biến trên sân cỏ, giải đấu năm nay hoàn toàn vượt trội so với các thế hệ tiền nhiệm.

Cơn mưa bàn thắng và sự trỗi dậy của bóng đá tấn công

Bất kỳ một vòng chung kết World Cup nào cũng cần có sự phấn khích, và đó chính xác là những gì người hâm mộ đã được chứng kiến. Tính đến thời điểm hiện tại, trải qua 96 trên tổng số 104 trận đấu, các chân sút đã làm rung lưới đối phương tới 280 lần. Hiệu suất này đạt tỷ lệ trung bình lên tới 2,92 bàn mỗi trận – con số cao nhất kể từ vòng chung kết năm 1970 tại Mexico (nơi chứng kiến 95 bàn thắng sau 32 trận, đạt tỷ lệ trung bình 2,97 bàn/trận).

Để thấy rõ sự bùng nổ của giải đấu năm nay, hãy nhìn vào thống kê của các kỳ World Cup gần nhất:

• Qatar 2022: 2,69 bàn/trận
• Nga 2018: 2,64 bàn/trận
• Brazil 2014: 2,67 bàn/trận
• Nam Phi 2010: 2,27 bàn/trận

Trận đấu có tỷ số đậm nhất tính đến nay là chiến thắng hủy diệt 7-1 của tuyển Đức trước Curacao. Bên cạnh đó, có tới 7 trận đấu khác kết thúc với 6 bàn thắng được ghi và 13 trận đấu khép lại với 5 pha lập công. Một minh chứng rõ nét khác cho xu hướng bóng đá tấn công cống hiến là việc có tới 74,6% số bàn thắng đến từ các tình huống bóng sống (open play) – một trong những tỷ lệ cao nhất từng được ghi nhận trong lịch sử World Cup. Ngược lại, chỉ có vỏn vẹn 5% số bàn thắng được ghi từ chấm phạt đền, đánh dấu tỷ lệ thấp nhất trong lịch sử giải đấu từ trước đến nay.

Kịch tính phút chót và những trận cầu điên rồ

Sự hấp dẫn của giải đấu còn được đẩy lên đỉnh điểm nhờ số lượng bàn thắng muộn xuất hiện dày đặc. Trong số 24 trận đấu thuộc vòng loại trực tiếp đã qua, có tới 8 trận chứng kiến bàn thắng ấn định tỷ số được ghi sau phút thứ 85. Nhà đương kim vô địch Argentina đã phải trầy trật qua hai hiệp phụ mới có thể khuất phục được "ngựa ô" Cape Verde, trong khi 4 trận đấu khác đã phải giải quyết thắng thua trên chấm luân lưu cân não.

Đáng chú ý, pha lập công quyết định của Enzo Fernandez vào lưới Ai Cập là bàn thắng ấn định chiến thắng ở phút 90 (tính luôn khoảng thời gian bù giờ) thứ mười của giải đấu, thiết lập một kỷ lục hoàn toàn mới tại World Cup. Chỉ riêng trong tháng 7, người hâm mộ đã được chiêm ngưỡng ít nhất 3 trận cầu xứng đáng xếp vào hàng kinh điển của lịch sử bóng đá thế giới, khi Bỉ, Argentina và Anh lần lượt giành chiến thắng nghẹt thở với tỷ số 3-2 trước Senegal, Ai Cập và Mexico.

Cả Bỉ và Argentina đều lội ngược dòng không tưởng sau khi bị dẫn trước tới 2 bàn ở những phút cuối trận. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1970, kịch bản lội ngược dòng từ thế bị dẫn 2 bàn xuất hiện nhiều hơn một lần trong cùng một giải đấu. Trong khi đó, chiến thắng của đội tuyển Anh lại mang một màu sắc sử thi khác khi họ phải chơi với 10 người trong suốt 40 phút – sau khi Jarell Quansah nhận thẻ đỏ – và kiên cường chống đỡ sức ép khủng khiếp dưới bầu không khí rực lửa tại thánh địa Azteca huyền thoại của Mexico.

Dù giải đấu năm nay cũng ghi nhận một kỷ lục khác là có tới 8 trận hòa không bàn thắng, nhưng liệu đây có phải là một điều tồi tệ? Hay ngược lại, nó là minh chứng cho thấy sự cân bằng mang tính cạnh tranh gay gắt giữa các đội bóng?

Cơn sốt trên khán đài và cuộc đua của những vị thần

Trước khi giải đấu khởi tranh, dư luận đã đặt ra những lo ngại hoàn toàn chính đáng về bầu không khí tại các sân vận động. Giá vé cao đến mức "chóng mặt", kết hợp với việc các cổ động viên phải di chuyển hàng trăm, thậm chí hàng ngàn dặm để theo dõi trận đấu tiếp theo của đội nhà làm dấy lên nỗi sợ hãi về những khán đài nguội lạnh với hàng ngàn ghế trống.

Tuy nhiên, thực tế đã tát một gáo nước lạnh vào những lời hoài nghi. FIFA – tổ chức từng hứng chịu vô vàn chỉ trích vì chính sách giá vé cắt cổ – tuyên bố rằng có tới 99,7% số lượng ghế trống đã được lấp đầy. Đã có hơn 4,4 triệu lượt khán giả đến sân theo dõi các trận đấu vòng bảng, và con số này hiện đã tăng vọt lên 6,2 triệu người sau khi kết thúc hai vòng loại trực tiếp đầu tiên. Điều này giúp tỷ lệ khán giả trung bình chạm mốc hơn 65,000 người/trận, chỉ xếp sau kỷ lục của kỳ World Cup 1994 tổ chức tại Mỹ (với gần 69,000 khán giả mỗi trận).

Không chỉ các cổ động viên tạo nên lễ hội, mà các siêu sao lớn nhất của thế giới bóng đá cũng đang rực sáng. Chúng ta đang được chứng kiến một cuộc đua giành danh hiệu Chiếc giày vàng (Golden Boot) đi vào lịch sử với sự góp mặt của bốn cái tên kiệt xuất nhất hành tinh. Lionel Messi của Argentina đang dẫn đầu với 8 bàn thắng; Kylian Mbappe của Pháp và Erling Haaland của Na Uy bám đuổi quyết liệt với cùng 7 pha lập công; trong khi Harry Kane của Anh cũng đã bỏ túi 6 bàn. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử World Cup có tới 3 cầu thủ cùng ghi được từ 7 bàn thắng trở lên trong một vòng chung kết.

Bên cạnh màn trình diễn của những "ông lớn", thể thức mở rộng 48 đội từng bị lo ngại sẽ tạo ra các trận cầu chênh lệch, nhưng những đội bóng "nhược tiểu" đã viết nên những câu chuyện cổ tích đẹp nhất giải đấu. Quốc đảo vùng Caribbean – Curacao, quốc gia nhỏ bé nhất từng giành vé tham dự một kỳ World Cup, đã đứng dậy đầy mạnh mẽ sau trận thua tan nát 1-1 trước Đức bằng trận hòa quả cảm trước Ecuador. Hành trình của Qatar dù có trận thua đậm 0-6 trước Canada nhưng họ vẫn kịp để lại dấu ấn với trận hòa 1-1 trước đội bóng lọt vào tứ kết là Thụy Sĩ.

Đặc biệt nhất phải kể đến Cape Verde, với người gác đền đã 40 tuổi Vozinha. Họ đã tạo nên một trong những câu chuyện lật đổ vĩ đại nhất lịch sử giải đấu khi cầm hòa cả Tây Ban Nha, Uruguay lẫn Saudi Arabia để hiên ngang tiến vào vòng 32 đội. Tại đây, họ thậm chí đã khiến nhà đương kim vô địch Argentina phải trải qua một phen khiếp vía trước khi chịu khuất phục với tỷ số 2-3 trong hiệp phụ.

Góc khuất từ chi phí và vụ bê bối can thiệp chính trị

Mặc dù có rất nhiều điểm sáng, World Cup năm nay không thiếu những tranh cãi nảy lửa và những mảng tối đáng ngại. Chi phí đắt đỏ từ giá vé, khách sạn cho đến phương tiện đi lại giữa các thành phố đã bào mòn ngân sách của người hâm mộ ở mức độ chưa từng có trong lịch sử.

Bên cạnh đó, việc áp dụng các khoảng nghỉ tiếp nước (hydration breaks) trong mỗi hiệp đấu dù được người hâm mộ chấp nhận ở những nơi có thời tiết khắc nghiệt, nhưng lại bị la ó dữ dội khi trọng tài vẫn cho dừng trận đấu ngay cả khi trời đang mưa hoặc tại các sân vận động có mái che tích hợp hệ thống điều hòa nhiệt độ.

Đối với một bộ phận dư luận, giải đấu mở rộng này đang kéo dài quá mức. Khởi tranh từ ngày 11 tháng 6, trận chung kết phải đến tận ngày 19 tháng 7 mới diễn ra, đồng nghĩa với việc các trận đấu được mật độ dày đặc và chỉ có vỏn vẹn đúng 4 ngày nghỉ xuyên suốt cả chiến dịch. Công tác trọng tài liên tục bị đặt dấu hỏi, kèm theo đó là nỗi lo ngại sâu sắc về sức khỏe của các cầu thủ dưới tạt áp lực từ việc phải thi đấu và di chuyển quá nhiều. Cần biết rằng, giải Ngoại hạng Anh (Premier League) sẽ khởi tranh vào ngày 21 tháng 8, tức là chỉ một tháng hai ngày sau khi trận chung kết World Cup khép lại.

Thêm vào đó, thể thức mới cũng khiến giai đoạn vòng bảng thiếu đi tính chất sinh tử khi chỉ có 16 trên tổng số 48 đội bóng bị loại sau lượt đấu đầu tiên. Tuy nhiên, khía cạnh gây lo ngại sâu sắc nhất chính là việc tinh thần thể thao cao thượng (fair play) đang bị lung lay dữ dội bởi các yếu tố phi thể thao.

Tiền đạo đội tuyển Mỹ Folarin Balogun đã phải nhận thẻ đỏ trong trận đấu ở vòng 32 đội trước Bosnia-Herzegovina. Thế nhưng, một sự kiện chấn động đã xảy ra khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump xác nhận ông đã gọi điện trực tiếp cho Chủ tịch FIFA Gianni Infantino để thảo luận về án treo giò này. Hệ quả là Balogun vẫn được phép ra sân trong trận thua 1-4 trước Bỉ ở vòng 16 đội. FIFA đã bao biện bằng cách dẫn luật "điều 27 trong bộ luật kỷ luật của FIFA", cho phép hoãn thực thi án phạt cấm thi đấu một trận của cầu thủ này và chuyển thành "thời gian thử thách trong vòng một năm".

Trong lịch sử World Cup từng chứng kiến tổng cộng 189 thẻ đỏ, nhưng mới chỉ có đúng 2 cầu thủ không phải chấp hành án treo giò. Balogun là trường hợp đầu tiên thoát án phạt kể từ năm 1962, thời điểm huyền thoại người Brazil Garrincha tránh được án phạt cấm thi đấu do hệ thống thẻ phạt tự động chưa được áp dụng và vụ việc đó cũng bị bao phủ bởi những cáo buộc can thiệp chính trị. Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA), đội tuyển Bỉ và huấn luyện viên trưởng tuyển Anh Thomas Tuchel nằm trong số những người lên tiếng chỉ trích gay gắt nhất quyết định này. Các cầu thủ Bỉ sau đó tiết lộ rằng, chính sự bất công này đã tiếp thêm động lực mạnh mẽ để họ đánh bại tuyển Mỹ trên sân cỏ.

Chờ đợi một cái kết hoàn mỹ

Bỏ qua những tì vết bên lề, xét một cách tổng thể, FIFA hoàn toàn có thể tự hào coi giải đấu này là một thành công rực rỡ. Những trận cầu mãn nhãn được diễn ra dưới sự chứng kiến của các khán đài chật kín khán giả, nơi các cổ động viên cuồng nhiệt từ khắp nơi trên thế giới đã cháy hết mình để tạo nên những bầu không khí không thể nào quên.

Trong 10 ngày thi đấu cuối cùng, người hâm mộ hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào những kịch tính tương tự, bất chấp gánh nặng chi phí hay thực tế là cả ba quốc gia đồng chủ nhà đều đã bị loại khỏi cuộc chơi.

Giá trị và vị thế lâu dài của một kỳ World Cup thường được định đoạt bởi những gì diễn ra ở các trận đấu cuối cùng. Những trận chung kết tẻ nhạt đã từng làm lu mờ đi sự rực rỡ trước đó của Italia '90 hay USA '94. Ngược lại, trận chung kết điên rồ tại Qatar bốn năm trước đã nâng tầm toàn bộ giải đấu trong mắt thế giới.

Hiện tại, bốn đội tuyển đang đứng đầu bảng xếp hạng FIFA bao gồm Argentina, Tây Ban Nha, Pháp và Anh đều đang thể hiện phong độ hủy diệt và nằm ở bốn nhánh đấu tứ kết khác nhau. Những trận kịch chiến đỉnh cao kể từ vòng đấu này hoàn toàn có thể là bệ phóng vững chắc để đóng dấu kỳ đại hội năm nay trở thành vòng chung kết World Cup vĩ đại nhất trong lịch sử bóng đá thế giới. Dù kịch bản nào xảy ra đi chăng nữa, giống như những gì đã diễn ra suốt một tháng qua, chặng đường còn lại của giải đấu là thứ mà không một tín đồ túc cầu giáo nào có thể bỏ lỡ.

Số liệu thống kê trong bài viết được cung cấp bởi chuyên gia Mohamed Moallim của BBC Sport.