Sai lầm đắt giá nhất sự nghiệp Sir Alex mang tên Jaap Stam

“Jaap Stam là người duy nhất. Không nghi ngờ gì nữa, tôi đã mắc sai lầm ở tình huống đó.” Nhận định đầy thẳng thắn của Sir Alex Ferguson nhiều năm sau vẫn còn nguyên giá trị, gợi nhớ lại một trong những thương vụ chia tay gây ngỡ ngàng nhất lịch sử Old Trafford.

Cuộc chia tay diễn ra vội vã ấy không chỉ để lại nỗi tiếc nuối khôn nguôi cho các CĐV Quỷ đỏ, mà còn châm ngòi cho một giai đoạn chệch hướng bất ngờ của cỗ máy chiến thắng dưới triều đại chiến lược gia người Scotland.

Cuộc chia tay ở trạm xăng và những góc khuất chưa lời giải

Một trong những giả thuyết phổ biến nhất về lý do Jaap Stam bị bán tống bán tháo là sự tức giận của Sir Alex Ferguson trước những tiết lộ trong cuốn tự truyện của trung vệ này. Trong sách, Stam kể lại chi tiết thương vụ chuyển nhượng từ PSV Eindhoven sang Old Trafford năm 1998 và cáo buộc nhà cầm quân người Scotland đã "đi đêm" để tiếp cận anh trái quy định.

Tuy nhiên, Sir Alex chưa bao giờ thừa nhận đây là nguyên nhân chính. Ông khẳng định yếu tố tài chính và lo ngại chuyên môn mới là điều khiến mình đưa ra quyết định. Lazio đưa ra mức giá 16,5 triệu bảng cho một trung vệ vừa dính chấn thương nghiêm trọng và đã vắng mặt nhiều tháng, một con số mà Ferguson cảm thấy quá hấp dẫn để từ chối.

"Cậu ấy nghỉ thi đấu nhiều tháng và khi trở lại, Steve McClaren cùng tôi đều cảm thấy cậu ấy đã mất đi một nhịp tốc độ. Chúng tôi đấu với Fulham và Jaap đã chơi một trận không tốt. Đúng lúc đó Lazio hỏi mua với giá 16,5 triệu bảng. Và thế là Jaap sang Lazio rồi thi đấu cực kỳ xuất sắc. Đó thực sự là một quyết định tồi. Có lẽ tôi nên kiên nhẫn chờ đợi thêm một chút," Sir Alex ngậm ngùi nhớ lại.

Về phần mình, Stam cho rằng quyết định này xuất phát từ nhu cầu bán cầu thủ của CLB. Sau khi ký hợp đồng mới có thời hạn 5 năm, Stam vẫn là một cầu thủ có giá trị lớn đối với CLB. Vừa trở lại sau chấn thương nặng và chuẩn bị bước sang tuổi 30, anh trở thành một cầu thủ có thể đem lại khoản phí chuyển nhượng đáng kể cho Quỷ đỏ.

Dù tin theo kịch bản nào, sự thật không thể thay đổi là chặng đường 3 năm rực rỡ của Jaap Stam tại Manchester United đã khép lại bằng một cuộc gặp định mệnh với Ferguson ngay tại sân của một trạm xăng ở Manchester. Đó là cái kết quá đỗi cay đắng đối với một huyền thoại đã khắc tên mình vào lịch sử câu lạc bộ.

Ban huấn luyện Quỷ đỏ khi ấy đã không nhìn vào bức tranh toàn cảnh để thấy được tầm quan trọng từ kinh nghiệm của anh đối với các tài năng trẻ như Wes Brown, John O'Shea hay sau này là Rio Ferdinand, người cập bến Old Trafford từ Leeds United chỉ một năm sau khi Stam sang Ý.

Nhiều CĐV Quỷ đỏ cho rằng việc để mất "hòn đá tảng" người Hà Lan là sai lầm lịch sử của Ferguson. Đầu năm 2017, khi Stam trở lại Old Trafford trên cương vị HLV trưởng của Reading tại FA Cup, toàn bộ khán đài Old Trafford đã đứng dậy dành cho cựu trung vệ của mình một màn đón tiếp vô cùng trang trọng. Bài hát quen thuộc “Yip Jaap Stam, gã khổng lồ người Hà Lan!” lại vang lên kiêu hãnh khắp các khán đài, giống như cách nó vẫn vang vọng trong những ngày thi đấu của Quỷ đỏ.

Mùa hè 1998 và cú ăn ba lịch sử

Jaap Stam cập bến Manchester United vào mùa hè năm 1998 với mức giá 10,6 triệu bảng, kỷ lục chuyển nhượng thời bấy giờ dành cho một hậu vệ đến từ Hà Lan. Khi ấy, Sir Alex Ferguson đang khao khát đòi lại ngai vàng Ngoại Hạng Anh vừa rơi vào tay Arsenal. Cả Stam lẫn người hâm mộ Quỷ đỏ đều không thể hình dung ra những điều kỳ diệu đang chờ đón họ ngay trong chiến dịch đầu tiên.

Mọi thứ khởi đầu không mấy suôn sẻ khi Stam có màn ra mắt trong thất bại 0-3 trước Arsenal tại trận tranh Charity Shield. Tuy nhiên, trung vệ cao lớn này đã nhanh chóng thích nghi với môi trường bóng đá Anh khắc nghiệt. Nhờ sự kết hợp hoàn hảo giữa tốc độ, khả năng đọc tình huống và phẩm chất thủ lĩnh, anh nhanh chóng vươn lên trở thành một trong những trung vệ xuất sắc nhất từng chơi bóng tại giải đấu.

Mùa giải 1998/99 trở thành một ký ức không bao giờ quên. Thất bại trước Arsenal tại Charity Shield chỉ là một trong vỏn vẹn 5 trận thua của Quỷ đỏ trên mọi đấu trường mùa đó. Stam biến mình thành trái tim nơi hàng phòng ngự, trở thành hòn đá tảng vững chắc mà Man United luôn tìm kiếm kể từ khi cựu đội trưởng Steve Bruce ra đi.

Anh cập bến Old Trafford cùng đợt với những tân binh như Dwight Yorke và Jesper Blomqvist. Đó là giai đoạn "thay máu" triệt để của Ferguson khi những công thần như Brian McClair hay Gary Pallister phải ra đi để nhường chỗ cho một tập thể đủ sức chinh phục các danh hiệu. Ngay cả thủ thành Peter Schmeichel cũng tuyên bố mùa giải 1998/99 sẽ là chiến dịch cuối cùng của ông trong màu áo đỏ.

Man United thống trị giải quốc nội, còn Stam ghi bàn thắng duy nhất trong màu áo Quỷ đỏ ở chiến thắng 6-2 trước Leicester City. Dù thể hiện sức mạnh vượt trội, họ cũng chỉ có thể đăng quang Ngoại Hạng Anh với 1 điểm nhiều hơn Arsenal sau chiến thắng ngược dòng nghẹt thở trước Tottenham ở vòng đấu cuối cùng.

Mảnh ghép thứ hai của cú ăn ba xuất hiện sau chiến thắng trước Newcastle United của HLV Ruud Gullit trong trận chung kết FA Cup tại Wembley. Và rồi, đêm Barcelona huyền thoại xuất hiện, nơi Man United ngược dòng đánh bại Bayern Munich hùng mạnh nhờ hai bàn thắng lịch sử của Teddy Sheringham và Ole Gunnar Solskjaer ở những phút bù giờ.

Stam hoàn thành cú ăn ba vĩ đại ngay trong mùa giải đầu tiên chơi bóng tại Anh – điều mà nhiều cầu thủ cả đời chỉ biết mơ ước. "Tôi không thể mong đợi một mùa giải đầu tiên nào tốt đẹp hơn tại Anh: vô địch Ngoại Hạng Anh, FA Cup và rồi khép lại tất cả bằng khoảnh khắc đỉnh cao ấy. Tôi nhớ mình đã nhìn lên đồng hồ tại Camp Nou khi thời gian dần trôi về những phút cuối. Mọi thứ có vẻ không mấy khả quan, nhưng Teddy Sheringham và Ole Gunnar Solskjaer đã ghi bàn trong hai phút tuyệt vời nhất sự nghiệp của tôi. Chúng tôi đã có một bữa tiệc ăn mừng tuyệt vời vào đêm hôm đó."

Đóng góp của ngôi sao người Hà Lan lớn đến mức Peter Schmeichel, người chia tay đội bóng ngay sau đêm Camp Nou, đã không ngần ngại gọi Stam là trung vệ vĩ đại nhất mà ông từng sát cánh tại Old Trafford, dù cả hai chỉ thi đấu cùng nhau đúng một mùa giải.

Thống trị nước Anh và đỉnh cao cá nhân

Mùa giải tiếp theo (1999/2000), Manchester United và Jaap Stam tiếp tục bảo vệ thành công ngai vàng Ngoại Hạng Anh với sức mạnh tuyệt đối. Họ đăng quang với kỷ lục tạo ra khoảng cách 18 điểm so với đội xếp thứ hai và ghi tới 97 bàn thắng. Trong bối cảnh Sir Alex Ferguson loay hoay tìm kiếm người thay thế khoảng trống mênh mông mà Schmeichel để lại, Stam tiếp tục là điểm tựa vững chắc nhất nơi hàng thủ.

Cũng trong năm đó, trung vệ người Hà Lan bổ sung thêm Cúp Liên lục địa vào bộ sưu tập danh hiệu của mình. Ở khía cạnh cá nhân, anh nhận danh hiệu Hậu vệ xuất sắc nhất năm của UEFA trong hai năm liên tiếp 1999 và 2000.

Mùa giải cuối cùng của Stam tại Manchester (2000/01) khép lại bằng chức vô địch Premier League thứ ba liên tiếp. Man United bỏ xa Arsenal 10 điểm trên bảng xếp hạng dù phải dừng bước ở tứ kết Champions League.

Với thành tích này, Jaap Stam đã thiết lập một cột mốc vô cùng hiếm hoi: Vô địch Premier League ở cả 3 mùa giải thi đấu tại Old Trafford và đều góp mặt trong Đội hình tiêu biểu của năm do PFA bình chọn. Anh được xem là một trong những trung vệ xuất sắc nhất bóng đá Anh trong giai đoạn đó.

Hệ quả đắt giá và câu hỏi "Giá như?"

Việc đẩy Stam sang Lazio ngay lập tức để lại hậu quả nặng nề. Sau khi Stam ra đi, Manchester United kết thúc mùa giải 2001/02 ở vị trí thứ ba tại Ngoại Hạng Anh và không giành được danh hiệu nào. Việc mất đi trung vệ người Hà Lan, cùng những biến động khác trong đội hình và kế hoạch nhân sự, khiến quyết định chuyển nhượng năm 2001 tiếp tục bị đặt dấu hỏi.

Trong khi Man United lao đao vì thiếu vắng Stam, trung vệ người Hà Lan lại bắt đầu một chương mới rực rỡ tại Ý. Anh tiếp tục thi đấu ở đỉnh cao thêm 5 năm nữa. Sau khi chịu án treo giò sau khi có kết quả xét nghiệm dương tính với nandrolone, Stam cùng Lazio giành Cúp Quốc gia Ý (Coppa Italia).

Năm 2004, anh chuyển sang khoác áo AC Milan và trở thành một phần của đêm Istanbul điên rồ năm 2005, khi Milan gục ngã trước Liverpool trong trận chung kết Champions League. Trải nghiệm này mang đến cho Stam một góc nhìn độc nhất vô nhị: anh là người trực tiếp góp mặt và chứng kiến hai trận chung kết Champions League đáng nhớ, diễn ra ở hai thời điểm khác nhau trong sự nghiệp.

Cựu cầu thủ PSV sau này chia sẻ rằng thất bại khó tin tại Thổ Nhĩ Kỳ ám ảnh anh nhiều hơn là đêm đăng quang huyền thoại tại Tây Ban Nha. Anh thổ lộ với tờ FourFourTwo: "Khi ai đó nhắc đến một trận chung kết Champions League, tôi luôn nghĩ đến Istanbul trước tiên, chứ không phải năm 1999. Nỗi đau từ thất bại ấy ở lại với bạn lâu hơn."

Stam sau đó trở lại Hà Lan khoác áo Ajax trước khi giải nghệ vào năm 2007. Stam chuyển sang công tác huấn luyện và được bổ nhiệm làm HLV Reading năm 2016.

Sở hữu một sự nghiệp lừng lẫy cùng 67 lần khoác áo ĐTQG Hà Lan, quyết định bán Stam của Ferguson rõ ràng là một thảm họa trong vài năm sau đó. Ở tuổi 29 khi rời đi, Stam lẽ ra phải là trái tim nơi hàng thủ Man United thêm nhiều năm, giúp củng cố vị thế thế lực thống trị châu Âu và đóng vai trò thủ lĩnh dày dạn kinh nghiệm trong phòng thay đồ.

Sự xuất hiện của Rio Ferdinand một năm sau khi Stam ra đi khiến các CĐV Quỷ đỏ trên toàn thế giới không khỏi đặt ra câu hỏi "Giá như?". Nếu Stam có thể ở lại để đá cặp cùng Ferdinand, hàng thủ Man United sẽ trở nên vô cùng chắc chắn và vững chãi.

Dù Ferdinand và Man United sau này vẫn gặt hái được những thành công, nhưng sự vươn lên của "Đội hình bất bại" Arsenal và sau đó là Chelsea dưới thời Jose Mourinho đã phá vỡ thế thống trị tuyệt đối của Quỷ đỏ tại nước Anh. Chưa dừng lại ở đó, Man United phải chờ đến tận năm 2008 mới có thể đăng quang Champions League một lần nữa, thời điểm Nemanja Vidic xuất hiện và trở thành vị trí trung vệ trụ cột mà Stam từng đảm nhiệm.

Dù chuyến hành trình bị cắt đứt một cách phũ phàng và vội vã, Jaap Stam vẫn luôn giữ một vị trí đặc biệt trong trái tim của những người yêu mến Manchester United. Anh sẽ mãi mãi là một phần không thể tách rời trong mùa giải vĩ đại và đáng nhớ nhất lịch sử CLB.