Tấm khiên lỏng lẻo của FIFA trước cái nóng World Cup 2026

Theo bài viết phân tích từ ba nhà khoa học Julien Periard, Brad Clark (Đại học Canberra) và Harry Brown (Đại học Sydney) trên tạp chí The Conversation, việc bảo vệ sức khỏe cầu thủ trước thời tiết khắc nghiệt tại kỳ World Cup năm nay đang trở thành một thách thức y tế vô cùng lớn.

Dù liên đoàn bóng đá thế giới FIFA đã chủ động áp dụng quy định nghỉ làm mát bắt buộc trong mỗi hiệp đấu, các nghiên cứu thực tiễn mới nhất chỉ ra rằng biện pháp này vẫn chưa đủ để ngăn chặn các rủi ro sức khỏe nghiêm trọng đối với các vận động viên chuyên nghiệp.

Điều kiện thi đấu tại các thành phố đăng cai World Cup 2026 như Dallas, Houston, Miami hay Monterrey vào mùa hè này vô cùng khắc nghiệt. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở nhiệt độ không khí đơn thuần. Chỉ số "nhiệt độ cầu ướt" (WBGT) kết hợp giữa nhiệt độ, độ ẩm, bức xạ mặt trời và tốc độ gió mới là thước đo chính xác nhất về áp lực nhiệt mà cơ thể phải gánh chịu. 

Khi thi đấu với cường độ cao, chạy từ 10 đến 13 km mỗi trận kèm theo các pha bứt tốc liên tục, cơ thể cầu thủ sẽ sản sinh ra một lượng nhiệt sinh học khổng lồ. Các nghiên cứu thực tế của Đại học Canberra cho thấy nhiệt độ cốt lõi của cầu thủ chuyên nghiệp thường xuyên vượt ngưỡng 39°C và thậm chí có thể vượt quá 40°C trong suốt trận đấu, ngay cả khi các biện pháp làm mát đã được áp dụng.

Điều này làm tăng vọt nguy cơ chuột rút, kiệt sức vì nhiệt và nghiêm trọng nhất là sốc nhiệt – một tình trạng cấp cứu y tế có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Quy định nghỉ làm mát bắt buộc kết hợp uống nước lạnh và đắp khăn đá của FIFA thực tế chỉ có thể làm chậm hoặc giảm bớt mức độ tăng nhiệt độ cơ thể, chứ hoàn toàn không thể ngăn chặn nhiệt độ cốt lõi của cầu thủ chạm ngưỡng nguy hiểm.

Thêm vào đó, những bằng chứng khoa học mới cho thấy các quãng nghỉ làm mát này có tác động khác nhau giữa nam và nữ. Mặc dù các nữ vận động viên thường đạt nhiệt độ cốt lõi thấp hơn nam giới khi thi đấu, các quãng nghỉ tiêu chuẩn kiểu FIFA lại mang lại ít hiệu quả sinh lý hơn đối với họ.

Các cầu thủ nữ chỉ thực sự phục hồi tốt nhất khi các quãng nghỉ ngắn trong trận được kết hợp với một thời gian nghỉ giữa hiệp dài hơn trong phòng điều hòa nhiệt độ.

Để giải quyết triệt để vấn đề này, FIFA cần học hỏi các bộ môn thể thao khác như bóng bầu dục (World Rugby). Thay vì chỉ dựa vào chỉ số thời tiết môi trường thô sơ, các tổ chức này đã xây dựng chính sách phòng chống sốc nhiệt dựa trên dự báo về mức tăng nhiệt độ cốt lõi của cơ thể và đặc thù trang phục thi đấu.

Tuy nhiên, giải pháp đơn giản và hiệu quả nhất chính là điều chỉnh thời gian thi đấu. Việc bố trí các trận đấu vào buổi chiều để phục vụ bản quyền phát sóng truyền hình vô tình đẩy cầu thủ vào thời điểm bức xạ mặt trời đạt đỉnh.

Việc chuyển các trận đấu sang buổi tối sẽ giúp giảm thiểu đáng kể áp lực nhiệt. Khi biến đổi khí hậu đang khiến các giải đấu ngày càng nóng hơn, việc bảo vệ sức khỏe cầu thủ đòi hỏi những quyết định dũng cảm từ FIFA, bắt đầu từ việc thay đổi giờ bóng lăn cho đến việc áp dụng các chính sách y tế dựa trên bằng chứng khoa học thực tiễn.