Lịch sử World Cup 1974: Sự ra đời của Cúp vàng FIFA và kỷ n…

Quá trình giành quyền đăng cai và bối cảnh lịch sử

Tây Đức được FIFA chính thức lựa chọn làm quốc gia đăng cai kỳ World Cup lần thứ 10 tại London vào ngày 6 tháng 7 năm 1966. Quyết định này nằm trong một thỏa thuận liên kết đặc biệt giữa Tây Đức và Tây Ban Nha. Theo đó, Tây Ban Nha ủng hộ Tây Đức đăng cai năm 1974, đổi lại Tây Đức hỗ trợ Tây Ban Nha trở thành chủ nhà của World Cup 1982 mà không gặp phải sự phản đối nào.

Tuy nhiên, lịch sử giải đấu năm 1974 cũng không tránh khỏi những tranh cãi hậu trường. Vào năm 2008, cựu Chủ tịch FIFA Joao Havelange từng phát biểu trên tờ Folha de Sao Paulo rằng kỳ World Cup này (cùng với năm 1966 tại Anh) được "sắp xếp" để các đội chủ nhà giành chức vô địch, nhằm đảm bảo lợi ích kinh tế và sự bùng nổ truyền thông tại châu Âu. 

Những tuyên bố này dù không có bằng chứng pháp lý nhưng vẫn luôn là một phần trong dòng chảy tranh luận về tính công bằng của giải đấu.

Vòng loại và những đội tuyển tham dự

Có tổng cộng 98 quốc gia tham gia vòng loại. Đáng chú ý, đội tuyển Liên Xô đã bị truất quyền thi đấu một cách đầy tranh cãi sau khi từ chối hành quân đến Chile để đá trận lượt về vòng play-off, do những bất ổn chính trị do cuộc đảo chính tại Chile năm 1973.

World Cup 1974 chào đón 4 đội tuyển lần đầu tiên góp mặt:

1. Đông Đức: Lần duy nhất tham dự với tư cách một quốc gia độc lập trước khi tái thống nhất năm 1990.

2. Australia: Đại diện đầu tiên của Châu Đại Dương giành vé dự VCK.

3. Haiti: Đội tuyển đầu tiên của khu vực Caribbean vượt qua vòng loại kể từ sau Cuba năm 1938.

4. Zaire (nay là CHDC Congo): Đội tuyển đầu tiên từ khu vực hạ Sahara (châu Phi) tiến vào vòng chung kết.

Thay đổi mang tính lịch sử về thể thức thi đấu

Giải đấu năm 1974 áp dụng một thể thức mới lạ. Thay vì thi đấu theo dạng loại trực tiếp (Tứ kết, Bán kết) sau vòng bảng đầu tiên như các kỳ trước, 8 đội xuất sắc nhất sẽ được chia vào hai bảng mới ở vòng 2.

• Hai đội đứng đầu hai bảng vòng 2 sẽ trực tiếp tiến vào trận chung kết.

• Hai đội đứng nhì hai bảng sẽ tranh hạng ba.

Đây là một trong hai lần duy nhất (cùng với năm 1978) thể thức này được áp dụng trong lịch sử World Cup. Ngoài ra, đây cũng là kỳ đại hội đầu tiên FIFA chính thức đưa loạt sút luân lưu vào luật để phân định thắng thua ở các trận loại trực tiếp, dù thực tế không có trận đấu nào trong năm 1974 cần đến loạt đấu súng này.

Diễn biến vòng bảng thứ nhất: Cơn địa chấn chính trị và thể thao

Vòng bảng diễn ra dưới điều kiện thời tiết khắc nghiệt với nhiều cơn mưa lớn.

• Bảng 1: Chứng kiến cuộc đối đầu lịch sử mang tính chính trị cao giữa Đông Đức và chủ nhà Tây Đức. Dù Tây Đức đã chắc suất đi tiếp, nhưng Đông Đức đã gây chấn động khi giành chiến thắng 1-0 nhờ bàn thắng muộn của Jurgen Sparwasser. Thất bại này buộc Tây Đức phải chấn chỉnh lại lối chơi, tạo tiền đề cho sự thăng hoa sau đó.

• Bảng 2: Nam Tư ghi dấu ấn với chiến thắng hủy diệt 9-0 trước Zaire, cân bằng kỷ lục trận thắng cách biệt nhất lịch sử VCK. Scotland bị loại đầy nghiệt ngã dù không thua trận nào (hòa Brazil và Nam Tư, thắng Zaire), trở thành đội đầu tiên trong lịch sử bị loại ở vòng bảng với thành tích bất bại.

• Bảng 3: Hà Lan lần đầu tiên trình diễn lối chơi "Bóng đá tổng lực" sau hơn 30 năm vắng bóng tại đấu trường thế giới. Họ đứng đầu bảng sau khi đánh bại Uruguay, Bulgaria và hòa Thụy Điển.

• Bảng 4: Ba Lan gây bất ngờ khi toàn thắng cả 3 trận, vượt mặt cả hai ông lớn là Argentina và Ý. Đặc biệt, bàn thắng của Emmanuel Sanon (Haiti) vào lưới Ý đã chấm dứt chuỗi 1.142 phút giữ sạch lưới của thủ môn huyền thoại Dino Zoff.

Vòng bảng thứ hai: Cuộc thanh trừng của các ông lớn

Tại vòng bảng thứ hai, hai trận đấu cuối cùng của mỗi bảng thực chất đã trở thành hai trận bán kết không chính thức.

• Bảng A: Hà Lan và Brazil gặp nhau sau khi cùng đánh bại Argentina và Đông Đức. Với sự dẫn dắt của danh thủ Johan Cruyff, Hà Lan khuất phục nhà đương kim vô địch Brazil với tỷ số 2-0 để ghi tên mình vào chung kết.

• Bảng B: Tây Đức và Ba Lan đối đầu trong một trận cầu quyết định dưới sân vận động ngập nước tại Frankfurt. Gerd Muller ghi bàn thắng duy nhất ở phút 76, đưa chủ nhà vào trận đấu cuối cùng. Ba Lan sau đó đã giành huy chương đồng sau khi đánh bại Brazil 1-0.

Trận chung kết: Bản lĩnh của người Đức và sự tiếc nuối của người Hà Lan

Trận chung kết diễn ra vào ngày 7 tháng 7 năm 1974 tại sân Olympiastadion, Munich trước 78.200 khán giả.

Trận đấu bắt đầu bằng một kịch bản chưa từng có. Ngay phút đầu tiên, khi các cầu thủ Tây Đức còn chưa kịp chạm bóng, Johan Cruyff bị Uli Hoeness phạm lỗi trong vòng cấm. Johan Neeskens thực hiện thành công quả phạt đền đưa Hà Lan dẫn trước 1-0.

Tuy nhiên, người Đức đã chứng minh bản lĩnh thép. Phút 26, Paul Breitner gỡ hòa cũng từ một quả phạt đền tranh cãi. Đến phút 43, chân sút huyền thoại Gerd Muller thực hiện pha xoay người dứt điểm đặc trưng, nâng tỷ số lên 2-1. Đây cũng là bàn thắng quốc tế cuối cùng trong sự nghiệp của Müller trước khi ông giã từ đội tuyển quốc gia.

Hàng thủ Tây Đức, dưới sự chỉ huy của "Hoàng đế" Franz Beckenbauer, đã đứng vững trước những đợt tấn công như vũ bão của Hà Lan trong hiệp hai để bảo toàn chiến thắng. Tây Đức chính thức lên ngôi vô địch thế giới lần thứ hai.

Di sản và những kỷ lục đáng nhớ

1. Chiếc Cúp mới: Đây là lần đầu tiên Cúp FIFA World Cup (thiết kế bởi Silvio Gazzaniga) được trao cho đội vô địch, thay thế chiếc cúp Jules Rimet đã thuộc về Brazil vĩnh viễn sau năm 1970.

2. Kỷ lục của Gerd Muller: Với bàn thắng trong trận chung kết, Muller đạt mốc 14 bàn thắng qua hai kỳ World Cup, phá kỷ lục 13 bàn của Just Fontaine. Kỷ lục này tồn tại 32 năm trước khi bị Ronaldo (Brazil) phá vỡ vào năm 2006.

3. Thẻ đỏ đầu tiên: Carlos Caszely (Chile) đi vào lịch sử khi trở thành cầu thủ đầu tiên nhận thẻ đỏ trực tiếp tại một vòng chung kết World Cup.

4. Cầu thủ ngoại binh: Gunter Netzer trở thành cầu thủ đầu tiên vô địch World Cup khi đang thi đấu cho một câu lạc bộ nước ngoài (Real Madrid).

5. Bóng đá tổng lực: Dù thất bại trong trận chung kết, nhưng phong cách chơi bóng của Hà Lan năm 1974 đã thay đổi hoàn toàn tư duy chiến thuật của bóng đá hiện đại, đề cao sự linh hoạt và tính đa năng của mọi vị trí trên sân.