Lịch sử CLB Thể Công – Viettel: Cơn lốc đỏ và chất lính bất…

Trải qua hơn 70 năm hình thành và phát triển, từ đội bóng nghiệp dư của Trường Sĩ quan Lục quân I đến nhà vô địch V.League chuyên nghiệp, lịch sử của Thể Công là một cuốn biên niên sử hào hùng, đầy thăng trầm nhưng chưa bao giờ đánh mất bản sắc của “Cơn lốc đỏ”.

Giai đoạn khởi thủy: Sự ra đời của đội bóng áo lính (1954 – 1965)

Ngày 23 tháng 9 năm 1954 trở thành cột mốc lịch sử của bóng đá Quân đội khi Đại tướng Nguyễn Chí Thanh – Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị lúc bấy giờ – chỉ đạo thành lập Đoàn công tác Thể dục thể thao Quân đội. Tên gọi "Thể Công" là viết tắt của cụm từ "Thể dục thể thao công tác đội".

Hạt nhân đầu tiên của đội bóng gồm 23 cán bộ, chiến sĩ được tuyển chọn từ Trường Sĩ quan Lục quân I. Đội hình bóng đá ban đầu gồm 11 người, chơi theo sơ đồ chiến thuật W-M cổ điển, dưới sự dẫn dắt của đội trưởng Nguyễn Văn Bưởi và kiêm nhiệm huấn luyện bởi cầu thủ Nguyễn Thông.

Chỉ hơn một tháng sau ngày thành lập, vào ngày 25 tháng 10 năm 1954, Thể Công có trận đấu đầu tiên trong lịch sử tại sân Hàng Đẫy sau ngày Giải phóng Thủ đô. Đối thủ là đội Trần Hưng Đạo – tập hợp của giới lao động Hà Nội. Thể Công giành chiến thắng 1-0 nhờ bàn thắng ở giây thứ 30 của Nguyễn Văn Bưởi.

Năm 1955, tại giải bóng đá đầu tiên của miền Bắc ("Giải Hòa Bình"), Thể Công khẳng định sức mạnh tuyệt đối khi cử hai đội hình A và B tham dự ở hai hạng đấu và đều giành chức vô địch.

Thời kỳ vàng son và vị thế số một miền Bắc (1965 – 1998)

Giai đoạn từ năm 1955 đến 1979 được xem là kỷ nguyên thống trị của Thể Công. Đội bóng giành tổng cộng 13 chức vô địch (10 lần vô địch giải hạng A miền Bắc và 3 lần vô địch giải hạng A Quốc gia).

Năm 1965, Đoàn Thể Công chuyển biên chế thành Đoàn Thể dục thể thao. Điểm nhấn quan trọng trong giai đoạn này là chuyến tập huấn dài hạn tại Triều Tiên năm 1967. Lứa cầu thủ trẻ được đào tạo bài bản trở về nước đã trở thành những trụ cột huyền thoại của bóng đá Việt Nam như: Nguyễn Thế Anh (Ba Đẻn), Nguyễn Cao Cường, Quản Trọng Hùng, Vương Tiến Dũng, Vũ Mạnh Hải... Lối chơi kỹ thuật, tốc độ và rực lửa của họ đã tạo nên biệt danh "Cơn lốc đỏ", gây tiếng vang lớn không chỉ trong nước mà cả trong khối các nước Xã hội chủ nghĩa.

Từ năm 1976 đến 1998, đội thi đấu dưới tên gọi Câu lạc bộ Quân đội. Tại Giải bóng đá A1 toàn quốc (tiền thân V.League), CLB Quân đội tiếp tục là thế lực hàng đầu với 5 lần đăng quang. Đây cũng là nơi cung cấp nòng cốt cho Đội tuyển Quốc gia với thế hệ vàng của những Nguyễn Hồng Sơn, Trương Việt Hoàng, Nguyễn Đức Thắng, Đỗ Mạnh Dũng, Đặng Phương Nam...

Năm 1998, CLB Quân đội vô địch giải hạng Nhất và giành Siêu cúp Quốc gia đầu tiên năm 1999 (thắng Công an TP.HCM 3-0) ngay khi vừa lấy lại tên gọi Thể Công.

Bước chuyển mình lên chuyên nghiệp và cuộc khủng hoảng (1999 – 2009)

Bước sang thiên niên kỷ mới, bóng đá Việt Nam chuyển dịch sang cơ chế chuyên nghiệp. Ngày 15 tháng 1 năm 2003, CLB bóng đá chuyên nghiệp Thể Công ra mắt với sự tài trợ của Công ty Viễn thông Quân đội (Viettel), hoạt động độc lập dưới sự quản lý của Bộ Quốc phòng.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi không suôn sẻ. Năm 2004 – đúng dịp kỷ niệm 50 năm thành lập – Thể Công lần đầu tiên trong lịch sử phải xuống hạng (xếp thứ 11/12 tại V-League). Nguyên nhân một phần đến từ chủ trương bảo thủ: không sử dụng ngoại binh trong khi các đối thủ đã ồ ạt chiêu mộ cầu thủ nước ngoài.

Từ năm 2005 đến 2007, đội mang tên Thể Công – Viettel. Sau khi vô địch hạng Nhất 2007 và thăng hạng, đội quay lại tên Thể Công. Tuy nhiên, sự bất ổn trong định hướng quản lý khiến đội bóng không duy trì được vị thế.

Ngày 22 tháng 9 năm 2009, Bộ Quốc phòng ra quyết định xóa phiên hiệu Thể Công, giao đội bóng cho Tập đoàn Viettel quản lý hoàn toàn. Đây là cú sốc lớn đối với hàng triệu người hâm mộ đội bóng áo lính.

Giai đoạn "mất tên" và tái cấu trúc từ gốc (2010 – 2018)

Sau khi tiếp nhận, Viettel đã có một quyết định gây tranh cãi: bán suất chơi V-League cho Thanh Hóa vào tháng 11 năm 2009. CLB Thanh Hóa đổi tên thành Viettel – Thanh Hóa (sau đó là Lam Sơn Thanh Hóa), tiếp nhận phần lớn đội 1 của Thể Công cũ.

Tại Hà Nội, Viettel chỉ giữ lại đội hình 2 và hệ thống đào tạo trẻ, thi đấu tại giải hạng Nhất năm 2010 dưới tên CLB Viettel. Nhưng đến cuối năm 2010, suất hạng Nhất này cũng bị bán cho Hà Nội T&T. Trên thực tế, cái tên Thể Công hay Viettel gần như biến mất khỏi bản đồ bóng đá đỉnh cao.

Đứng trước nguy cơ xóa sổ hoàn toàn, Trung tâm Bóng đá Viettel (sau này là Trung tâm Thể thao Viettel) đã quyết tâm làm lại từ đầu. Năm 2012, Viettel thành lập lại đội 1 từ lứa cầu thủ trẻ, bắt đầu thi đấu từ giải hạng Ba Quốc gia.

Lộ trình thăng hạng của "hậu duệ Thể Công":

• 2012: Vô địch hạng Ba.

• 2015: Đồng vô địch hạng Nhì, thăng hạng Nhất.

• 2016: Á quân hạng Nhất (thua play-off thăng hạng).

• 2018: Vô địch hạng Nhất Quốc gia, chính thức trở lại V.League 1 mùa giải 2019.

Trở lại đỉnh cao và khôi phục phiên hiệu lịch sử (2019 – Nay)

Sự trở lại của Viettel tại V.League 1 mang theo kỳ vọng khổng lồ. Chỉ mất hai mùa giải để làm quen, với nòng cốt là những cầu thủ do chính mình đào tạo như Bùi Tiến Dũng, Nguyễn Hoàng Đức cùng các ngoại binh chất lượng, Viettel đã xuất sắc giành chức vô địch V.League 1 năm 2020. Đây là chức vô địch quốc gia thứ 19 trong lịch sử hào hùng của dòng chảy Thể Công – Viettel.

Thành tích này đưa Viettel ra biển lớn châu lục tại AFC Champions League 2021 và AFC Cup 2022, nơi họ tiếp tục khẳng định vị thế của bóng đá Việt Nam.

Ngày 20 tháng 11 năm 2023 đánh dấu một sự kiện lịch sử: Bộ Quốc phòng chính thức trao lại phiên hiệu Thể Công cho Tập đoàn Viettel. Đội bóng đổi tên thành Câu lạc bộ bóng đá Thể Công – Viettel. Quyết định này không chỉ đáp ứng nguyện vọng của hàng triệu người hâm mộ, cựu cầu thủ mà còn khẳng định sự tiếp nối chính danh của truyền thống vẻ vang 70 năm.

Sân vận động và bản sắc

• Sân vận động Cột Cờ (1954 – 1998): Nằm trong khuôn viên Hoàng thành Thăng Long, đây là "thánh địa" gắn liền với những năm tháng hào hùng nhất của Thể Công. Dù sức chứa nhỏ, nhưng Cột Cờ mang ý nghĩa lịch sử thiêng liêng.

• Sân vận động Hàng Đẫy (1999 – 2024): Nơi chứng kiến những chức vô địch thời kỳ đổi mới và sự thăng trầm của đội bóng khi lên chuyên nghiệp.

• Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình: Từng là sân nhà giai đoạn 2005–2008 và chính thức trở lại là sân nhà của Thể Công – Viettel từ mùa giải 2024–25, đánh dấu một tầm vóc mới hiện đại hơn.

Bản sắc "Kỷ luật thép": Dù ở thời kỳ nào, Thể Công – Viettel vẫn duy trì nét văn hóa quân đội: tính kỷ luật cao, tinh thần chiến đấu không lùi bước và lối chơi cống hiến. Lò đào tạo Viettel hiện nay vẫn được đánh giá là một trong những trung tâm sản sinh tài năng trẻ tốt nhất Việt Nam, kế thừa xứng đáng truyền thống của "lò luyện" Thể Công xưa kia.

Hồ sơ đội bóng