Lịch sử CLB Genoa: Tượng đài bất tử mang linh hồn Calcio

Với 9 chức vô địch quốc gia trong những năm đầu thành lập, Genoa mang trong mình niềm kiêu hãnh của "Il Grifone" (Gryphon), dù hành trình hiện đại của họ trải qua nhiều thăng trầm giữa vinh quang và khủng hoảng.

1. 1893 – 1900: Sự ra đời của một huyền thoại

Nguồn gốc Anh Quốc

Vào ngày 7/9/1893, tại trung tâm thành phố Genoa, một nhóm người Anh xa xứ dẫn đầu bởi Charles De Grave Sells đã thành lập "Genoa Cricket & Athletic Club". Ban đầu, đây là một câu lạc bộ thể thao dành riêng cho người Anh, tập trung vào cricket và điền kinh. Màu áo ban đầu là màu trắng – màu của đội tuyển Anh.

Bước ngoặt lịch sử đến vào ngày 10/4/1897, khi James Richardson Spensley – người được coi là cha đẻ của bóng đá Genoa – đã mở rộng câu lạc bộ cho người Ý tham gia và thành lập bộ phận bóng đá.

Thống trị giải vô địch đầu tiên

Năm 1898, Liên đoàn bóng đá Ý (FIGC) tổ chức giải vô địch quốc gia đầu tiên. Genoa đã đánh bại Ginnastica Torino và sau đó là Internazionale Torino trong trận chung kết để trở thành nhà vô địch đầu tiên trong lịch sử bóng đá Ý.

Sự thống trị của Genoa trong giai đoạn sơ khai là tuyệt đối. Họ tiếp tục vô địch vào các năm 1899, 1900, 1902, 1903 và 1904. Trong giai đoạn này, Genoa là đội bóng đầu tiên của Ý thi đấu quốc tế (thắng Nice 3-0 năm 1903) và cũng là lúc họ chuyển sang màu áo đỏ - xanh dương (Rossoblù) mang tính biểu tượng vào năm 1901.

2. 1910 – 1924: KỶ nguyên William Garbutt và Scudetto cuối cùng

Sau một giai đoạn ngắn bị các đội bóng khác bắt kịp, Genoa đã tìm lại vị thế nhờ sự xuất hiện của William Garbutt vào năm 1912.

"Mister" đầu tiên của bóng đá Ý

Garbutt là huấn luyện viên chuyên nghiệp đầu tiên tại Ý. Ông nổi tiếng với uy quyền, sức hút và thói quen hút tẩu. Các cầu thủ gọi ông là "Mister" – một thuật ngữ sau này trở thành cách gọi chung cho các HLV tại Ý. Dưới sự dẫn dắt của Garbutt và các ngôi sao như Renzo De Vecchi (đội trưởng tuyển Ý), Genoa đã giành chức vô địch mùa giải 1914–15 (được trao sau Thế chiến I).

Chức vô địch thứ 9 và sự ra đời của huy hiệu Scudetto

Đỉnh cao và cũng là cái kết cho kỷ nguyên vàng son của Genoa đến vào mùa giải 1923–24. Genoa đánh bại Savoia 4-1 sau hai lượt trận chung kết để giành chức vô địch quốc gia lần thứ 9.

Dấu ấn lịch sử: Sau chiến thắng này, Genoa là đội đầu tiên được phép khâu một miếng vải hình khiên mang màu cờ Ý lên áo đấu để vinh danh nhà vô địch. Đây chính là nguồn gốc của "Scudetto" ngày nay.

3. 1925 – 1990: Thăng trầm và những cuộc chiến trụ hạng

Đổi tên dưới thời Phát xít & Chiếc cúp Quốc gia

Năm 1928, chính quyền phát xít Ý buộc CLB đổi tên thành "Genova 1893 Circolo del Calcio" để loại bỏ tính chất Anh ngữ. Dù bắt đầu sa sút ở giải VĐQG và nếm trải việc xuống hạng Serie B lần đầu tiên vào năm 1934, Genoa vẫn giành được Coppa Italia năm 1937 – danh hiệu lớn duy nhất ngoài các chức VĐQG.

Sau Thế chiến II, Genoa khôi phục tên gọi cũ nhưng không thể lấy lại vị thế thống trị. Những năm 1950 đến 1980 là giai đoạn "yo-yo" của CLB khi họ liên tục lên xuống hạng giữa Serie A, Serie B, thậm chí rơi xuống Serie C vào năm 1970.
Những năm 80 đầy biến động

Giai đoạn này chứng kiến sự trỗi dậy ngắn ngủi với việc chiêu mộ Roberto Pruzzo (trước khi ông sang Roma) và những trận đấu trụ hạng kịch tính. Năm 1985, doanh nhân Aldo Spinelli mua lại CLB, mở ra một chương mới đầy cảm xúc.

4. 1990 – 1995: Phép màu của Bagnoli và đêm Anfield huyền diệu

Dưới sự dẫn dắt của HLV Osvaldo Bagnoli và bộ đôi tấn công Tomas Skuhravy - Carlos Aguilera, Genoa đã có mùa giải 1990–91 xuất sắc nhất thời hiện đại khi về đích thứ 4 tại Serie A.

Hành trình UEFA Cup 1991–92

Thành tích này đưa Genoa đến UEFA Cup, nơi họ viết nên trang sử hào hùng nhất tại đấu trường châu Âu:

Cột mốc: Tại tứ kết, Genoa đánh bại Liverpool 2-1 ngay tại sân Anfield. Họ trở thành đội bóng Ý đầu tiên trong lịch sử thắng Liverpool ngay trên thánh địa của đối thủ.

Họ lọt vào bán kết nhưng để thua Ajax (đội sau đó vô địch).

Tuy nhiên, hào quang vụt tắt nhanh chóng. Sự quản lý thiếu định hướng của Spinelli khiến CLB suy yếu và xuống hạng vào năm 1995 sau trận play-out đau đớn với Padova (thua luân lưu).

5. 2003 – NAY: Kỷ nguyên Preziosi và chủ sở hữu Mỹ

Vực thẳm và sự trở lại (2003-2007)

Năm 2003, doanh nhân Enrico Preziosi mua lại Genoa khi đội đang ngấp nghé xuống hạng C. Mùa giải 2004-05, Genoa giành quyền lên Serie A nhưng bị FIGC giáng xuống Serie C1 vì bê bối dàn xếp tỷ số (vụ Venezia). Bắt đầu lại từ hạng ba với án phạt trừ điểm, Genoa đã thể hiện tinh thần quật cường để thăng hạng liên tiếp hai năm, trở lại Serie A vào năm 2007 cùng với HLV Gian Piero Gasperini.

Giai đoạn ổn định tại Serie A

Dưới thời Gasperini (giai đoạn 1), Genoa trở thành một đội bóng khó chịu với lối chơi tấn công rực lửa, là bệ phóng cho các ngôi sao như Diego Milito và Thiago Motta. Mùa giải 2008-09, họ đứng thứ 5, suýt giành vé dự Champions League.
Tuy nhiên, thập kỷ 2010 chứng kiến Genoa trở lại với sự bất ổn, thường xuyên thay đổi HLV và phải đua trụ hạng.

Quyền sở hữu của 777 Partners

Tháng 9/2021, tập đoàn đầu tư Hoa Kỳ 777 Partners mua lại Genoa, chấm dứt triều đại 18 năm của Preziosi. Dù xuống hạng Serie B ngay mùa giải đầu tiên đổi chủ, Genoa đã lập tức trở lại Serie A vào năm 2023 dưới sự dẫn dắt của Alberto Gilardino.

Đến năm 2025, CLB tiếp tục trải qua những biến động trên băng ghế chỉ đạo với sự xuất hiện của Patrick Vieira và sau đó là Daniele De Rossi, cho thấy tham vọng nhưng cũng đầy thách thức trong việc tìm lại ánh hào quang xưa.

Biểu tượng và văn hóa của CLB

1. Sân vận động Luigi Ferraris (Marassi)

Khánh thành năm 1911, đây là một trong những sân đấu lâu đời và giàu không khí nhất tại Ý. Genoa chia sẻ sân này với kình địch cùng thành phố Sampdoria. Kiến trúc kiểu Anh với các khán đài sát mặt sân tạo nên áp lực khủng khiếp cho đội khách.

2. Derby della Lanterna

Trận đấu giữa Genoa và Sampdoria được gọi là "Derby của ngọn hải đăng" (theo tên ngọn hải đăng biểu tượng của thành phố). Đây được coi là trận derby đẹp nhất và cuồng nhiệt nhất nước Ý về mặt văn hóa cổ động, với những màn trình diễn pháo sáng và Tifo rực rỡ từ khán đài Gradinata Nord (của Genoa).

3. Số áo vinh danh

Số 6: Gianluca Signorini – Đội trưởng huyền thoại, người đã cống hiến những năm tháng đẹp nhất cho CLB (1988-1995). Ông qua đời vì bệnh ALS, và số áo được treo vĩnh viễn để tưởng nhớ.

Số 12: Dành cho người hâm mộ (Khán đài Gradinata Nord), được coi là "cầu thủ thứ 12".

4. Tình bạn với Napoli

Trái ngược với sự thù địch với Sampdoria hay AC Milan, CĐV Genoa có tình bạn bền chặt với Napoli từ năm 1982. Hình ảnh các CĐV hai đội cùng nhau ăn mừng khi cả hai cùng thăng hạng năm 2007 là minh chứng đẹp đẽ cho mối quan hệ này.

Genoa CFC không chỉ là một đội bóng, mà là "người tiên phong" của bóng đá Ý. Từ những quý ông người Anh chơi cricket đến những trận chiến rực lửa tại Marassi, Genoa đại diện cho truyền thống, sự kiêu hãnh và khả năng sinh tồn bền bỉ. Dù ánh hào quang của 9 chiếc Scudetto đã lùi xa vào quá khứ, "Il Grifone" vẫn mãi là một tượng đài không thể thay thế trong lịch sử Calcio.

Nếu quý độc giả muốn tìm hiểu thêm về lịch sử Serie A, có thể tham khảo bài viết Lịch sử Serie A: Calcio và kỷ nguyên các huyền thoại.