Chiếc mỏ neo tâm lý trên ngón tay Iraola

Mới đây, người hâm mộ câu lạc bộ Liverpool đã tinh ý nhận ra một chi tiết đặc biệt ở huấn luyện viên Andoni Iraola: hai dải băng dính màu trắng quấn quanh ngón trỏ tay phải và ngón giữa tay trái trong mỗi trận đấu. Chi tiết tưởng chừng nhỏ bé này thực chất lại là cánh cửa mở ra một góc nhìn thú vị về những thói quen mê tín trên sân cỏ.

Iraola không ngần ngại thừa nhận nghi thức này hoàn toàn bắt nguồn từ sự "mê tín ngớ ngẩn". Thói quen ấy hình thành từ khi ông còn là một cậu bé ăn tập tại học viện trẻ của Athletic Bilbao, gắn bó suốt sự nghiệp cầu thủ lẫy lừng cho đến tận ngày nay trên băng ghế huấn luyện.

Dù từng có trận đấu trọng tài yêu cầu tháo băng và chẳng có tai họa nào xảy ra, cựu thuyền trưởng Bournemouth vẫn không thể bỏ. Việc quấn băng quanh khớp ngón tay ngay khi bước vào sân vận động đã trở thành một phản xạ vô thức không thể thiếu trước mỗi trận đánh lớn.

Tuy nhiên, Iraola không hề đơn độc. Lịch sử giải Ngoại hạng Anh và bóng đá thế giới từng chứng kiến vô số nghi thức kỳ lạ. Cựu thủ môn Pepe Reina từng tuân thủ lịch trình nghiêm ngặt: ăn bánh mì nướng kèm rượu vang đêm trước trận, dừng chân ở đúng một trạm xăng, đỗ xe tại ô số 39 ở Anfield và thực hiện chuỗi bước nhảy, gõ đinh giày vào cột dọc trước khi thi đấu.

Huyền thoại Ian Rush từng ngâm ướt giày thi đấu trước khi ghi 5 bàn vào lưới Luton Town năm 1983, rồi duy trì thói quen đó suốt phần còn lại của sự nghiệp. Từ việc Jurgen Klopp quay lưng không dám xem quả phạt đền đến việc trợ lý Tommy Elphick gõ giày vào khung gỗ, thế giới túc cầu luôn tràn ngập những biểu hiện của đức tin cá nhân.

Dưới góc độ khoa học, chuyên gia tâm lý thể thao Marc Sagal lý giải rằng sự mê tín thường khởi nguồn từ một mối liên kết ngẫu nhiên. Khi một hành vi vô tình đi kèm với một kết quả tích cực, bộ não sẽ tự động kết nối chúng lại, biến nó thành thói quen cố hữu. Yếu tố cốt lõi nuôi dưỡng thói quen này chính là “sự bất định”.

Tại giải Ngoại hạng Anh, áp lực và rủi ro luôn ở mức cực đại trong khi khả năng kiểm soát cục diện lại có hạn. Những hành động mang tính nghi thức như quấn băng tay đóng vai trò như một chiếc mỏ neo tâm lý, mang lại cảm giác làm chủ tình hình, sự bình tâm và cảm giác thoải mái.

Ngược lại, nếu nghi thức quen thuộc bị gián đoạn, tâm lý của vận động viên hay huấn luyện viên rất dễ bị xáo trộn và mất tập trung. Ngay cả các cổ động viên hay phóng viên theo dõi trận đấu cũng thường tự đặt ra những quy tắc bất thành văn – từ chiếc ghế ngồi quen thuộc trong quán rượu cho đến thời điểm đeo kính – cốt để đội nhà giành chiến thắng.

Dải băng dính trên tay Andoni Iraola có thể không trực tiếp giúp bóng đi vào lưới hay mang lại danh hiệu, nhưng giá trị tinh thần mà nó mang lại là có thật. Giữa môi trường khắc nghiệt và nghẹt thở của bóng đá đỉnh cao, một thói quen vô hại đôi khi lại là liều thuốc hữu hiệu nhất giúp người cầm quân giữ vững sự tự tin để hướng tới chiến thắng.