V.League mở rộng số đội và canh bạc xây nhà trên cát

Tham vọng gia tăng số lượng câu lạc bộ tại V-League lên 16 đến 18 đội từ năm 2027 bộc lộ sự vênh lệch rõ rệt so với nền tảng thực tế. Hiện tại, cả giải VĐQG lẫn giải Hạng nhất đều duy trì con số 14 đội bóng. Việc mở rộng quy mô giải đấu không thể tách rời bài toán kinh tế và hạ tầng, những yếu tố vượt ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của VFF hay VPF. 

Nhìn ra bình diện châu lục, giải đấu hàng đầu như K-League của Hàn Quốc cũng chỉ gói gọn trong 12 đại diện, trong khi Malaysia Super League vận hành với 12 đội và Singapore Premier League duy trì 8 đội. Ngay cả những sân chơi quy tụ 16 đội như Thai-League hay 20 đội như J-League của Nhật Bản đều xuất phát từ nguồn lực tài chính ổn định và hệ thống vận hành đạt chuẩn chuyên nghiệp khắt khe. Việc chạy đua số lượng thuần túy vì thế tiềm ẩn nguy cơ làm suy yếu tính cạnh tranh cốt lõi.

Gốc rễ của bài toán chất lượng nằm ở sức khỏe tài chính bấp bênh của các đội bóng nội địa. Minh chứng rõ nhất là trường hợp CLB Quảng Nam cách đây 2 mùa giải, dù trụ hạng thành công vẫn phải rút lui vì không đảm bảo ngân sách. Mùa giải vừa qua, Đông Á Thanh Hóa cũng đối diện nguy cơ tương tự nếu không có sự can thiệp từ nguồn ngân sách địa phương. Thực tế, những tập thể như Thanh Hóa, Sông Lam Nghệ An hay Hải Phòng khó duy trì hoạt động nếu thiếu dòng tiền từ ngân sách tỉnh. Mô hình phụ thuộc hoàn toàn vào doanh nghiệp tư nhân cũng tồn tại rủi ro lớn.

Điển hình như HAGL, dù bầu Đức đã chi tới 2.000 tỷ đồng trong 20 năm, sự suy giảm kinh tế của tập đoàn bảo trợ khiến đội bóng phố núi sa sút suốt 1 thập niên và liên tục phải trầy trật trụ hạng ở những vòng đấu cuối. Năng lực đáp ứng bộ tiêu chuẩn cấp phép của AFC phơi bày khoảng trống lớn: năm 2023, cả HAGL và Thanh Hóa đều bị phạt vì vi phạm tiêu chí; đến mùa giải 2026, Thanh Hóa cùng Hải Phòng vẫn chỉ được cấp phép có điều kiện.

Bên cạnh gánh nặng tài chính, rào cản lớn kìm hãm sự phát triển bền vững của V-League chính là tính minh bạch và công bằng thể thao. Tình trạng nghi ngại về câu chuyện "vừa đá bóng, vừa thổi còi" từng được bầu Kiên công khai phản đối vào năm 2012 khi các doanh nghiệp liên quan đến bầu Hiển tài trợ cho nhiều đội bóng trong cùng giải đấu. Thực trạng này từng khiến bầu Đức đưa ra phát ngôn đầy cay đắng: "5 thằng ốm đánh 1 thằng mập cũng chết".

Những liên minh lợi ích ngầm làm xói mòn giá trị chuyên môn, biến các cuộc đua thành màn giằng co chịu sự chi phối từ các nhóm lợi ích cá nhân thay vì thực lực sân cỏ. VFF và VPF buộc phải đóng vai trò người "cầm cân, nảy mực" nghiêm minh, siết chặt các điều kiện cấp phép tài chính lẫn hạ tầng cơ sở. Thay vì vội vã tăng quy mô, giải đấu cần ưu tiên thanh lọc những mắt xích yếu kém để xây dựng một môi trường cạnh tranh lành mạnh.