Văn hóa thay tướng tốn kém đang tàn phá Ngoại hạng Anh

Việc Tottenham sa thải Igor Tudor chỉ sau 44 ngày cầm quân gióng lên hồi chuông cảnh báo về văn hóa "thay tướng" tốn kém tại Ngoại hạng Anh.

Với hàng chục triệu bảng chi cho việc đền bù hợp đồng mỗi mùa, các câu lạc bộ đang biến ghế huấn luyện thành một trong những vị trí rủi ro và đắt đỏ nhất thế giới bóng đá.

1 - Sự sụp đổ của Igor Tudor và bóng ma xuống hạng

Sự ra đi chóng vánh của Igor Tudor khỏi Tottenham Hotspur khẳng định nguyên tắc bất di bất dịch của một câu lạc bộ bóng đá trong cơn khủng hoảng rằng khi sự hoảng loạn ập đến, huấn luyện viên là vật tế thần tiện lợi nhất. 

Người hâm mộ Tottenham đón nhận việc kết thúc nhiệm kỳ 44 ngày của Tudor với sự nhẹ nhõm hơn là lo ngại về cách đối xử tàn nhẫn với các vị thuyền trưởng. Mọi cái giá tài chính từ thất bại mới nhất này đều được coi là nhỏ bé khi đặt lên bàn cân với cái giá đắt hơn nhiều nếu đội bóng phải xuống hạng.

Diễn biến này là triệu chứng cho thấy bóng đá đã trở nên "tê liệt" trước hàng chục triệu bảng bị hút ra khỏi cuộc chơi. Việc thay đổi nhân sự cấp cao liên tục và các gói đền bù thôi việc gây sốc được coi là một khoản tiền phạt cần thiết, đặc biệt là khi sự phản đối từ người hâm mộ trở nên quá dữ dội.

Đây là một câu chuyện quen thuộc khi tuổi thọ nghề nghiệp của các huấn luyện viên giảm xuống trong khi bảng chi phí của các câu lạc bộ liên tục tăng cao.

2 - Gánh nặng tài chính từ những quyết định vội vàng

Trước khi Tudor rời đi, chi phí sa thải 8 huấn luyện viên trưởng tại Ngoại hạng Anh mùa này được ước tính đã lên tới 47 triệu bảng. Trong mùa giải 2024-25, 7 nhà cầm quân ở giải đấu cao nhất xứ sương mù đã bị cách chức, tiêu tốn của các câu lạc bộ khoảng 43 triệu bảng.

Những con số này thậm chí còn chưa tính đến khoản bồi thường phải trả cho các đội bóng chủ quản để giải phóng hợp đồng cho các huấn luyện viên mới.

Manchester United là một ví dụ điển hình khi ban đầu chi 11 triệu bảng để đưa Ruben Amorim về từ Sporting Lisbon, sau đó sa thải ông chỉ sau 14 tháng với chi phí thêm 15,9 triệu bảng.

Phản ứng của dư luận dường như là sự thờ ơ thay vì cú sốc tài chính. Các khoản phí môi giới liên quan đến việc thuê và sa thải thường được che giấu khéo léo trong danh mục "các mục ngoại lệ" khi tài khoản câu lạc bộ được công bố.

3 - Nghi vấn về sự 'tự sát' nghề nghiệp để trục lợi

Một trong những tuyên bố đáng lo ngại nhất gần đây là các huấn luyện viên đã trở nên khôn ngoan hơn trong việc tính toán xem hoàn cảnh của họ có thể mang lại lợi ích tài chính như thế nào. Những cáo buộc rằng một số người công khai tìm cách để bị sa thải nghe có vẻ xa vời, nhưng khi một khoản thanh toán hậu hĩnh là một phần của điều khoản hợp đồng, ý chí chiến đấu để giữ ghế có thể bị tổn hại. Một số nhà cầm quân thậm chí kiếm được nhiều tiền từ bồi thường hơn là khi đang làm việc.

Antonio Conte từng bị xem là "biểu tượng" cho hành vi tự hủy hoại bản thân sau khi bị Tottenham chấm dứt hợp đồng vào năm 2023. Các trường hợp sa thải Ruben Amorim và Enzo Maresca mùa này cũng có những điểm tương đồng kỳ lạ khi cả hai đều công khai đặt câu hỏi về định hướng của câu lạc bộ, khiến vị thế của họ ngay lập tức trở nên không thể cứu vãn.

Gần đây nhất, các cuộc họp báo của Oliver Glasner tại Crystal Palace cũng bị hiểu là một lời cầu xin được ra đi sớm để nhận đền bù.

4 - Mô hình sa thải đe dọa hệ thống bóng đá cấp thấp

Ở các cấp độ thấp hơn, việc luân chuyển nhân sự nhanh chóng giống như một sự tự sát kinh tế, đặc biệt là khi các câu lạc bộ tại EFL lo ngại về sự chênh lệch giàu nghèo.

Nhiều vấn đề của các đội bóng hạng dưới bắt nguồn từ chính sự quản lý yếu kém của họ. Thay vì tiết kiệm một gia tài bằng cách chống lại văn hóa "thuê và sa thải", nhiều câu lạc bộ vẫn coi đó là một sản phẩm phụ tất yếu của sự cạnh tranh.

Hull City và Norwich City nằm trong số những đội đầu tiên công bố báo cáo tài chính hàng năm với khoản lỗ lần lượt là 41,7 triệu bảng và 20,7 triệu bảng.

Giữa họ, hai câu lạc bộ này đã thuê tới 23 huấn luyện viên đội một kể từ năm 2016. Nhiệm kỳ trung bình của các huấn luyện viên bị sa thải mùa này ở Championship và League Two thậm chí còn thấp hơn cả Ngoại hạng Anh, nơi các nhà cầm quân bị đuổi việc thường chỉ trụ lại chưa đầy 10 tháng.

5 - Sự trỗi dậy của Giám đốc thể thao và rủi ro từ thượng tầng

Sự gia tăng của các Giám đốc thể thao khiến các huấn luyện viên trưởng trở nên dễ bị tổn thương hơn bao giờ hết trước một chuỗi trận bết bát. Ban lãnh đạo ngày càng nghi ngờ những nhà cầm quân kiểu cũ muốn kiểm soát toàn bộ việc chuyển nhượng.

Các huấn luyện viên hiện đại có ít cơ hội để trình bày quan điểm với những người đứng đầu câu lạc bộ và thường trở thành nạn nhân của những toan tính chính trị trong phòng thay đồ.

Theo Hiệp hội Huấn luyện viên chuyên nghiệp (LMA), nhiệm kỳ trung bình của một huấn luyện viên trên tất cả các giải đấu chuyên nghiệp hiện chỉ đứng ở mức 1,83 năm đối với bóng đá nam.

Việc gần một phần ba các câu lạc bộ Anh có sự sở hữu của các nhà đầu tư Mỹ làm nổi bật cách tiếp cận quản lý phi tập trung, nơi những người ra quyết định thường ở cách xa về mặt địa lý. Điều này thách thức khả năng xây dựng mối quan hệ cá nhân trực tiếp, khiến công việc trở nên kém an toàn hơn.

Nếu độc giả muốn tìm hiểu góc nhìn về HLV, Giám đốc thể thao, có thể tham khảo bài viết Nghịch lý Ngoại hạng Anh: HLV chịu trận thay cho Giám đốc thể thao.