Tuyển Anh nên học theo Tây Ban Nha hay đón nhận sự hỗn loạn?

HLV Thomas Tuchel nhận lời dẫn dắt đội tuyển Anh với một sứ mệnh duy nhất: tìm ra công thức chiến thắng ở các giải đấu lớn. Mặc cho vừa mang về tấm huy chương đồng World Cup 2026 sau màn rượt đuổi tỷ số điên rồ 6-4 trước tuyển Pháp, thành tích tốt nhất của "Tam Sư" trong 60 năm qua, vết thương từ trận thua ngược 1-2 trước Argentina tại bán kết vẫn chưa thể nguôi ngoai. 

Nắm lợi thế dẫn bàn nhưng đoàn quân áo trắng lại co cụm phòng ngự một cách bị động, chỉ kiểm soát bóng vỏn vẹn 12% kể từ sau bàn mở tỷ số của Anthony Gordon ở phút 55 cho đến khi Lautaro Martinez ghi bàn định đoạt ở thời gian bù giờ. Trận đấu đó chứng kiến tuyển Anh chỉ tung ra đúng 5 cú sút cả trận, con số thấp kỷ lục tại một kỳ World Cup suốt 6 thập kỷ.

Nỗi đau ấy phơi bày một nghịch lý tồn tại dai dẳng trong tâm lý bóng đá xứ sương mù. Dù Liên đoàn bóng đá Anh (FA) đã dày công xây dựng triết lý "Mã gen bóng đá Anh" từ năm 2014 nhằm hướng tới lối chơi kiểm soát bóng thông minh và chủ động áp đặt trận đấu, bản lĩnh kiểm soát trận cầu đỉnh cao vẫn là điểm yếu chí mạng.

Điểm lại quá khứ, tuyển Anh từng dẫn trước Croatia ở bán kết World Cup 2018 rồi bị đối thủ bóp nghẹt bằng những đường ban bật, dẫn trước Italy ở chung kết EURO 2020 trước khi nhường hoàn toàn tuyến giữa cho Jorginho và Verratti, và đỉnh điểm là sự bất lực trước Tây Ban Nha tại chung kết EURO 2024. Hình ảnh Kyle Walker ném biên trả ngược về sâu sân nhà ở phút 75, kéo theo chuỗi 6 phút không chạm bóng trước khi Mikel Oyarzabal ghi bàn kết liễu, là minh chứng rõ nét cho nỗi sợ cầm bóng ở thời khắc sinh tử.

Tiền đạo cánh Anthony Gordon, người đang khoác áo Barcelona, có góc nhìn vô cùng sắc sảo về sự khác biệt này:

"Về mặt văn hóa, không chỉ ở một trận đấu mà xét trên diện rộng, người Anh không có sức mạnh kiểm soát trận đấu như người Tây Ban Nha. Phẩm chất đó không nằm trong con người chúng tôi. Tôi không chắc đó là thứ có thể đào tạo được, bởi khi chơi bóng tại Tây Ban Nha, tôi thấy cách họ giữ bóng hoàn toàn khác biệt."

"Có lẽ chúng ta nên đi theo con đường khác và phát huy tối đa thế mạnh của mình, đó là chơi thứ bóng đá trực diện, giàu thể lực và phản công chớp nhoáng. Chúng tôi biết cách giữ bóng, nhưng khả năng ra quyết định của các cầu thủ Tây Ban Nha là điều bẩm sinh. Chúng ta không thể cứ nhìn sang các quốc gia khác rồi cố bắt chước họ khi bản thân không thuộc về phong cách ấy."

Thủ quân Harry Kane cũng thừa nhận sự bế tắc về mặt định danh lối chơi:

"Mỗi thất bại đều mang lại cảm giác đau đớn khác nhau, nhưng lần gục ngã này tổn thương hơn tất cả. Cảm giác như chúng tôi không còn là chính mình, không phải tập thể mà chúng tôi từng mong muốn và cam kết sẽ trở thành. Khi bạn đi ngược lại niềm tin của chính mình rồi chuốc lấy thất bại, cảm giác tồi tệ hơn gấp mười lần."

Trước thềm cuộc tái đấu nhà đương kim vô địch thế giới Tây Ban Nha tại Nations League trên sân Wembley, Thomas Tuchel đang đứng trước ngã rẽ mang tính quyết định: tiếp tục theo đuổi ảo ảnh kiểm soát bóng hay chấp nhận thứ bóng đá giàu năng lượng, trực diện và có phần hỗn loạn vốn là đặc sản của Ngoại hạng Anh? Chiến lược gia người Đức bộc bạch:

"Có lẽ tôi phải chấp nhận thỏa hiệp giữa mong muốn kiểm soát trận đấu với một chút hỗn loạn. Đón nhận sự hỗn loạn, và biết đâu điều đó sẽ phát huy những gì tốt nhất của các cầu thủ. Bản thân tôi cũng đang phải đấu tranh nội tâm rất nhiều với bài toán này."

Việc triệu tập trở lại những chân chuyền giàu đột biến như Trent Alexander-Arnold cho thấy Tuchel chưa từ bỏ ý định nâng cấp chất lượng xử lý bóng. Thế nhưng, tìm ra sự cân bằng hoàn hảo giữa tính kỷ luật và bản năng tự nhiên sẽ là bài toán quyết định thành bại của chiến lược gia người Đức trong hành trình xây dựng đế chế hướng tới EURO 2028 trên sân nhà.