Tottenham trả giá vì thói quen bán tiền đạo chủ lực

Cơn hạn hán bàn thắng và nỗi nhớ quá khứ hoàng kim

Bàn thắng luôn được xem là thứ hàng hóa quý giá và đắt đỏ bậc nhất trong bóng đá. Xét trên khía cạnh này, Tottenham Hotspur đang thể hiện một bộ mặt nghèo nàn đến mức đáng báo động ở giai đoạn đầu mùa giải. Đội bóng thành London bước vào mùa giải Ngoại hạng Anh mới với sự bế tắc cùng cực khi chưa một lần sút tung lưới đối phương sau ba vòng đấu đầu tiên. Đỉnh điểm của sự thất vọng diễn ra trong chuyến làm khách tại City Ground ở vòng đấu thứ ba, nơi đoàn quân áo trắng thậm chí không tung ra nổi một cú sút trúng đích nào về phía khung thành Nottingham Forest. Trận đấu sắp tới gặp Everton vào cuối tuần được xem là cơ hội không thể tốt hơn để Tottenham tìm kiếm pha lập công đầu tiên nhằm xua đi bầu không khí ảm đạm.

Nhìn lại căn nguyên của vấn đề, chuyên gia phân tích Alasdair Gold của tờ Football London chỉ ra rằng Tottenham đã từng được nuông chiều quá mức bởi sự xuất sắc của Harry Kane. Trưởng thành từ chính lò đào tạo của câu lạc bộ, thủ quân đội tuyển Anh đã trở thành chân sút vĩ đại nhất lịch sử Spurs với kỷ lục 280 bàn thắng. Trong suốt kỷ nguyên có Kane hiện diện trên sân, Tottenham dường như chưa bao giờ phải bận tâm hay hoài nghi về khả năng ghi bàn. Ngay cả khi Kane trải qua những ngày thi đấu kém duyên trước khung thành, Son Heung-min vẫn luôn túc trực để dọn dẹp và định đoạt trận đấu.

Tuy nhiên, bức tranh êm đẹp ấy giờ đây chỉ còn là quá khứ. Cả hai biểu tượng tấn công lớn nhất đều đã lần lượt ra đi: Kane chuyển sang Đức khoác áo Bayern Munich, còn Son chọn nước Mỹ làm bến đỗ tiếp theo. Sự vắng bóng của bộ đôi này đã phơi bày một lỗ hổng cơ cấu nhức nhối vốn tồn tại âm ỉ nhiều năm qua tại Tottenham: họ liên tục bán đi những cây săn bàn hàng đầu của mình.

Nghịch lý bán vua phá lưới và sự thiếu kiên nhẫn với mầm non học viện

Một thực tế trớ trêu đang lặp lại ở câu lạc bộ phía bắc London. Nếu Richarlison hoàn tất việc rời đội bóng trước khi thị trường chuyển nhượng Brazil đóng cửa, Tottenham sẽ tiếp nối một truyền thống kỳ lạ: bán đi cầu thủ ghi nhiều bàn nhất của mùa giải chỉ trong vòng một năm sau khi người đó đứng đầu danh sách lập công của đội. Tiền đạo người Brazil sẽ bước tiếp con đường mà Brennan Johnson, Son Heung-min và Harry Kane đã đi qua.

Thậm chí, nếu nới rộng khung thời gian lên 18 tháng sau khi giành danh hiệu chân sút số một câu lạc bộ, danh sách này còn kéo dài ngược về tận thời điểm của Emmanuel Adebayor, Rafael van der Vaart và Gareth Bale. Trường hợp của Bale là minh chứng điển hình: ngôi sao người xứ Wales chuyển đến Real Madrid chỉ vài tháng sau khi dùng những bàn thắng ngoạn mục để gánh vác Spurs đạt kỷ lục về điểm số tại Ngoại hạng Anh vào thời điểm đó.

Song song với việc đẩy đi các tiền đạo chủ lực ở đội một, Tottenham còn vấp phải trở ngại lớn trong việc tìm kiếm và ươm mầm một "Harry Kane tiếp theo" từ học viện. Rất nhiều cái tên từng được kỳ vọng sẽ trở thành niềm hy vọng lớn kế tiếp, nhưng đa số họ hoặc sớm lụi tàn, dính chấn thương dai dẳng, hoặc không bao giờ có được cơ hội thực sự khi ban huấn luyện luôn ưu tiên thời lượng thi đấu cho các bản hợp đồng mới ở đội một.

Điều đáng ngạc nhiên là dù từng chứng kiến hành trình vươn tầm đầy kiên trì của chính Harry Kane, Tottenham lại không dành sự nhẫn nại tương tự cho các tài năng trẻ. Trường hợp rõ ràng nhất ở thời điểm hiện tại là Will Lankshear. Cầu thủ trẻ này được Spurs đưa về từ Sheffield United với mức giá 2 triệu bảng khi mới 17 tuổi. Lankshear đã ghi vô số bàn thắng cho đội U21 và thậm chí còn có được một pha lập công cho đội một tại Europa League trong bầu không khí thù địch nghẹt thở trên sân của Galatasaray, trước khi nhận thẻ đỏ rời sân.

Thế nhưng, tất cả những gì Lankshear nhận được chỉ vỏn vẹn 6 lần ra sân cho đội một Tottenham. Anh lần lượt được đem cho mượn tại West Bromwich Albion và sau đó là Oxford United. Tại giải Hạng Nhất (Championship), Lankshear thực sự gây ấn tượng mạnh khi liên tục nổ súng trong màu áo một tập thể đang chật vật đua trụ hạng. Mùa hè này, dù cầu thủ 21 tuổi hoàn toàn sẵn sàng tiếp tục ra đi theo dạng cho mượn nếu không nằm trong kế hoạch thi đấu của huấn luyện viên Roberto De Zerbi, Tottenham lại quyết định bán đứt anh cho Middlesbrough với mức phí 10 triệu bảng kèm 10 triệu bảng phụ phí.

Quyết định bán Lankshear nhanh chóng cho thấy dấu hiệu vội vã. Tiền đạo trẻ này đã ghi tới 7 bàn thắng trong 7 trận đầu tiên khoác áo Boro và đang được giới chuyên môn dự đoán sẽ sớm trở thành một chân sút tầm cỡ Ngoại hạng Anh trong tương lai gần. Tottenham không cài điều khoản mua lại, mà chỉ giữ lại 20% phí chuyển nhượng trong tương lai cùng quyền ưu tiên khớp giá với bất kỳ lời đề nghị nào mà Middlesbrough nhận được cho Lankshear. Dù điều khoản này có thể giúp Spurs mua lại anh với giá rẻ hơn nếu cầu thủ muốn trở về, nhưng nó hoàn toàn không có gì đảm bảo chắc chắn anh sẽ tái xuất ở bắc London.

Trước Lankshear, một niềm hy vọng lớn khác là Troy Parrott, người cập bến câu lạc bộ từ đội bóng Ireland - Belvedere khi mới 16 tuổi. Parrott chỉ được thi đấu đúng 4 lần cho Tottenham trước khi trải qua chuỗi ngày lang bạt theo dạng cho mượn qua Millwall, Ipswich, MK Dons, Preston và cuối cùng là Excelsior Rotterdam. Chuyến đi đến Hà Lan đã trở thành bước ngoặt giải phóng tiềm năng của Parrott, giúp anh ghi rất nhiều bàn thắng tại Eredivisie.

Tottenham sau đó bán đứt anh cho một câu lạc bộ Hà Lan khác là AZ với mức giá 6,7 triệu bảng cùng điều khoản hưởng 20% giá trị chuyển nhượng tiếp theo. Tại AZ, Parrott bùng nổ rực rỡ với 51 bàn thắng và 17 pha kiến tạo sau 97 lần ra sân. Phong độ hủy diệt đó giúp anh chuyển sang Real Betis vào mùa hè này trong một thương vụ trị giá 17,1 triệu bảng, mang về cho Spurs khoảng 3,4 triệu bảng tiền hoa hồng.

Tại Tây Ban Nha, tuyển thủ Cộng hòa Ireland khởi đầu như một cơn lốc. Tiền đạo 24 tuổi vừa ghi bàn thắng quyết định vào lưới Real Madrid ngay trong trận ra mắt trên sân nhà của Betis, rồi tiếp tục tỏa sáng bằng pha dứt điểm chìm lạnh lùng mang về chiến thắng trước Lille ngay trong lần đầu tiên hít thở bầu không khí Champions League. Với 11 bàn thắng sau 37 lần khoác áo đội tuyển quốc gia cùng việc liên tục tỏa sáng trước Real Madrid lẫn đấu trường cúp C1 châu Âu, Parrott đã chứng minh anh hoàn toàn đủ năng lực để vươn tới đẳng cấp phục vụ Tottenham.

Thế nhưng, guồng quay bóng đá hiện đại ngày càng thiếu kiên nhẫn đối với quá trình phát triển của các cầu thủ trẻ. Tại Ngoại hạng Anh, những tài năng trẻ buộc phải bứt phá và tỏa sáng rực rỡ ngay trong một hoặc hai mùa giải đầu tiên, nếu không cánh cửa cơ hội sẽ nhanh chóng khép lại. Mọi người dường như đều kỳ vọng họ phải trở thành những thần đồng tỏa sáng ở tuổi thiếu niên như Wayne Rooney, Lamine Yamal, Phil Foden, Nicolas Anelka, Bukayo Saka hay Cesc Fabregas, bất chấp việc mỗi cầu thủ đều sở hữu tốc độ trưởng thành và điểm rơi phong độ hoàn toàn khác nhau.

Kane chính là ví dụ tiêu biểu nhất cho sự kiên nhẫn: anh từng trải qua 4 đợt cho mượn trui rèn ở các đội bóng khác nhau trước khi có được vị trí chính thức tại Spurs và hiện đang đứng trước cơ hội cạnh tranh Quả bóng Vàng. Đáng tiếc thay, lộ trình phát triển như của Kane dường như khó lòng tái hiện tại Tottenham thêm một lần nào nữa.

Minh chứng rõ nét tiếp theo là Dane Scarlett. Tiền đạo 22 tuổi đã chính thức rời câu lạc bộ vào tháng này để gia nhập đội bóng League One là Leyton Orient theo dạng chuyển nhượng vĩnh viễn. Scarlett từng bước ra từ học viện Spurs giữa muôn vàn lời tán dương và từng đi vào lịch sử với tư cách cầu thủ trẻ nhất kiến tạo tại Europa League kể từ khi Kylian Mbappe làm được điều tương tự ở tuổi 16 vào năm 2021. Dẫu vậy, sau 27 lần ra sân cho Spurs, ghi vỏn vẹn 1 bàn thắng (cũng ở đấu trường châu Âu) và có 3 kiến tạo, phần lớn thời gian thi đấu của Scarlett lại trôi qua ở các bản hợp đồng cho mượn tại Portsmouth, Ipswich, Oxford United và Hibernian của Scotland. Cả Jose Mourinho lẫn Antonio Conte đều từng hết lời ca ngợi tài năng của anh, nhưng tiềm năng ấy rốt cuộc chưa bao giờ đơm hoa kết trái tại sân vận động Tottenham Hotspur.

Kỳ vọng đặt vào Solanke, Marmoush và giải pháp chiến thuật của De Zerbi

Việc Tottenham vừa bán đi các chân sút hàng đầu vừa thanh lý hàng loạt tài năng trẻ cây nhà lá vườn khiến số lượng cầu thủ nội địa (homegrown) bị sụt giảm nghiêm trọng, đồng thời đặt ra câu hỏi hóc búa: các bàn thắng mùa này sẽ đến từ đâu?

Khi Richarlison không còn nằm trong kế hoạch nhân sự của đội, gánh nặng ghi bàn chủ lực ở mùa giải năm nay sẽ đè nặng lên vai của Dominic Solanke và tân binh mùa hè Omar Marmoush. Cả hai chân sút này đều sở hữu tiềm năng ghi bàn đáng gờm, nhưng nhiệm vụ tiên quyết của họ là phải nhanh chóng tìm lại sự tự tin.

Solanke từng có một mùa giải 2023/24 bùng nổ khi ghi tới 21 bàn thắng cho Bournemouth, mở đường cho thương vụ chuyển nhượng bom tấn trị giá 65 triệu bảng đến Spurs. Thành tích đó đến sau một mùa giải có phần chững lại, nhưng trước đó nữa, tiền đạo người Anh từng hủy diệt giải Hạng Nhất với 30 bàn sau 48 trận.

Mùa giải đầu tiên của Solanke tại Tottenham diễn ra tương đối hứa hẹn khi anh đóng góp vào 24 bàn thắng (gồm 16 pha lập công và 8 kiến tạo) bất chấp việc phải đối mặt với chấn thương đầu gối ở giữa mùa. Tuy nhiên, chiến dịch gần nhất lại là một cơn ác mộng tồi tệ. Anh chỉ ghi được vỏn vẹn 6 bàn sau 20 trận ra sân; một ca phẫu thuật mắt cá chân đã cướp đi toàn bộ nửa đầu mùa giải, khiến anh không bao giờ lấy lại được sự sắc bén cần thiết trước khi tiếp tục dính chấn thương gân kheo ở những vòng đấu cuối cùng. Dù vậy, thói quen thi đấu ấn tượng ở một mùa giải rồi sa sút ở mùa kế tiếp của Solanke có thể lại là điềm báo tích cực cho những gì chân sút 28 tuổi này sẽ thể hiện trong thời gian tới.

Chiến lược gia Roberto De Zerbi tin tưởng sâu sắc rằng nếu Solanke đạt thể trạng hoàn hảo nhất và lấy lại được sự tự tin, anh sở hữu bộ kỹ năng toàn diện từ làm tường giữ bóng, rê dắt cho đến dứt điểm để tỏa sáng rực rỡ trong hệ thống của ông. Điểm mấu chốt là Tottenham phải đưa được bóng đến chân tiền đạo 28 tuổi này ở khu vực trong và xung quanh vòng cấm địa nhiều hơn đáng kể so với những gì họ từng làm kể từ khi anh cập bến đội bóng.

Tottenham đang khát khao sở hữu một chân sút chạm mốc 20 bàn thắng mỗi mùa. Bên cạnh Solanke, Omar Marmoush mang đến một giải pháp hữu hiệu khác. Dù không phải mẫu trung phong cắm thuần túy số 9, ngôi sao người Ai Cập vẫn là một cỗ máy săn bàn thượng thặng. Ở mùa giải 2024/25, Marmoush từng bùng nổ dữ dội khi ghi 28 bàn và đóng góp 17 kiến tạo trong màu áo Eintracht Frankfurt và sau đó là Manchester City, đạt thông số khó tin với 45 lần góp dấu giày vào bàn thắng chỉ sau 51 trận ra sân. Trước đó một mùa, anh cũng kịp bỏ túi 17 bàn thắng và 6 kiến tạo sau 41 trận.

Dù vậy, ở mùa bóng vừa qua, cầu thủ 27 tuổi này gần như chỉ sắm vai kép phụ cho Erling Haaland tại Man City. Anh phải hài lòng với 8 bàn thắng và 3 kiến tạo trong vỏn vẹn 1.393 phút thi đấu qua 36 lần ra sân – một sự suy giảm nghiêm trọng nếu so với con số 3.767 phút thi đấu ở chiến dịch bùng nổ trước đó.

Về mặt lý thuyết, Solanke và Marmoush hoàn toàn có thể kết hợp ăn ý để tạo thành một cặp song sát nguy hiểm. Ngôi sao người Ai Cập có khả năng chơi dạt biên trái hoặc đảm nhận vai trò tiền đạo lùi hoạt động ngay phía sau trung phong mục tiêu. De Zerbi kỳ vọng các cầu thủ chạy cánh của mình sẽ đóng góp tối thiểu 10 bàn thắng mỗi người, nhưng trách nhiệm chuyển hóa cơ hội thành bàn thắng một cách đều đặn vẫn phải thuộc về các tiền đạo. Để làm được điều đó, hàng công Tottenham rất cần những nhạc trưởng có khả năng tung ra các đường chọc khe sắc lẹm xé toang hàng phòng ngự đối phương – một hình ảnh đã trở nên quá hiếm hoi tại câu lạc bộ suốt những mùa giải gần đây.

Tottenham từng có những năm tháng dễ dàng khi sở hữu Kane và Son trong đội hình. Sự ra đi của hai siêu sao này càng khiến người hâm mộ thấu hiểu họ đã phải gánh vác nhiều vai trò trên vai lớn đến nhường nào bên cạnh nhiệm vụ ghi bàn liên tục. Một kỷ nguyên mới đã mở ra tại London, và Roberto De Zerbi buộc phải nhanh chóng tìm ra công thức kích hoạt lại dòng chảy bàn thắng trước khi quá muộn.