Tại sao FIFA ASEAN Cup đứng trước nguy cơ bị khai tử?

FIFA ASEAN Cup dù mới ra mắt phiên bản đầu tiên, nhưng đã nhanh chóng đứng trước rủi ro bị khai tử sớm. Được Chủ tịch Gianni Infantino kỳ vọng sẽ tạo ra một sân chơi quốc tế giàu sức cạnh tranh cho bóng đá Đông Nam Á trong những dịp tập trung đội tuyển, sự kiện diễn ra từ ngày 24/9 đến 5/10/2026 lại đang bộc lộ quá nhiều bất cập. Nguy cơ lớn nhất đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại của giải đấu này chính là kế hoạch khai sinh hệ thống AFC Nations League của Liên đoàn bóng đá châu Á.

Mục đích ban đầu của dự án là tận dụng tối đa chuỗi ngày thi đấu quốc tế theo lịch của FIFA để các đội tuyển có được lực lượng mạnh nhất, giải quyết bài toán khó khăn trong việc thuyết phục câu lạc bộ nhả người. Tuy nhiên, quỹ thời gian FIFA Days vốn dĩ vô cùng chật hẹp và không phải là đặc quyền của riêng ai. Khi Liên đoàn bóng đá châu Á chính thức xác nhận việc đưa AFC Nations League vào hệ thống nhằm xây dựng một khuôn khổ bài bản, bền vững và ổn định hơn, cục diện đã hoàn toàn thay đổi. 

Các đại diện khu vực như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Malaysia hay Philippines chắc chắn sẽ bị đặt vào thế buộc phải ưu tiên đấu trường cấp châu lục để duy trì vị thế cũng như tìm kiếm cơ hội phát triển. Khi AFC Nations League chiếm lĩnh các khung thời gian vàng này, FIFA ASEAN Cup sẽ lập tức mất đi ưu thế cốt lõi. Nếu lùi lịch tổ chức sang những ngày không thuộc hệ thống quốc tế, sân chơi này sẽ đánh mất giá trị chuyên môn và chẳng khác nào một sự lặp lại của giải AFF Cup vốn đã tồn tại ba thập kỷ qua.

Bên cạnh bài toán nan giải về lịch thi đấu, sự thiếu hụt trầm trọng về bề dày lịch sử và giá trị thương mại đang đẩy giải đấu vào một vòng xoáy khủng hoảng. Bóng đá luôn cần thời gian để bồi đắp văn hóa và cảm xúc. Người hâm mộ khu vực từ lâu đã hình thành thói quen dành trọn đam mê cho những cuộc đối đầu truyền thống mang thương hiệu AFF Cup. 

Những trận cầu rực lửa giữa Việt Nam và Thái Lan, hay Indonesia và Malaysia đã ăn sâu vào tiềm thức giới mộ điệu. Trái lại, dự án mới toanh của FIFA hoàn toàn không có nền tảng lịch sử để níu chân khán giả. Ngoại trừ điểm sáng hiếm hoi tại chảo lửa Gelora Bung Karno với khoảng 38.000 cổ động viên đến theo dõi trận đấu giữa Indonesia và Singapore, bức tranh toàn cảnh tại các sân vận động khác là sự trống vắng đến ám ảnh.

Sự ảm đạm trên khán đài lập tức kéo theo hệ lụy nặng nề về mặt tài chính. Các đài truyền hình trong khu vực tỏ ra hờ hững trước mức giá bản quyền truyền hình bị đánh giá là đắt đỏ so với sức hút thực tế. Sự quay lưng của các nhà tài trợ lớn càng làm bức tranh thương mại thêm phần u tối. Hệ quả nhãn tiền là quỹ tiền thưởng đã bị sụt giảm nghiêm trọng, khi phần thưởng dành cho nhà vô địch Division 1 bị cắt xuống mức 650.000 USD thay vì con số 1 triệu USD như công bố ban đầu.

FIFA dường như đã định giá sản phẩm của mình quá cao so với mức độ sẵn sàng chi trả của thị trường. Việc thiếu đi bề dày lịch sử, không có lượng khán giả trung thành và bế tắc trong khâu thương mại hóa đang tạo thành một rào cản không thể vượt qua. Dù đây là một dự án mang đậm dấu ấn cá nhân của Gianni Infantino, người kế nhiệm của ông hoàn toàn có lý do để gạt bỏ một di sản kém hiệu quả. 

Một khi AFC Nations League chính thức vận hành trên bản đồ bóng đá châu lục, việc FIFA ASEAN Cup lặng lẽ khép lại sứ mệnh có lẽ sẽ là một sự giải thoát hợp lý cho tất cả.