Nhà Glazer thâu tóm MU là bi kịch tài chính thế kỷ

Giới túc cầu đang rúng động trước những cáo buộc tài chính nhắm vào Manchester City, và một bản án lịch sử từ ban tổ chức Ngoại hạng Anh dường như đã cận kề. Sự can thiệp của các cơ quan quản lý là điều đáng hoan nghênh để làm trong sạch bóng đá.

Tuy nhiên, đối với Manchester United, mọi nỗ lực chấn chỉnh giờ đây đã là quá muộn. Vấn đề của Man City chỉ là một thái cực trong bức tranh tài chính phức tạp, bởi vụ "cướp bóc" tài chính lớn nhất trong thế kỷ này tại giải đấu số một xứ sương mù thực chất mang tên nhà Glazer và thương vụ thâu tóm Manchester United.

Bóng ma từ đòn bẩy tài chính

Quay ngược thời gian về năm 2004, Malcolm Glazer bắt đầu chiến dịch thâu tóm đội chủ sân Old Trafford. Ngay từ thời điểm đó, ban lãnh đạo Manchester United đã lên tiếng cảnh báo về mối nguy hiểm từ hình thức mua lại bằng đòn bẩy tài chính (leveraged buyout).

Tờ The Guardian từng dẫn lại nhận định mang tính tiên tri: "Các giám đốc của United lo ngại rằng nếu doanh nhân người Mỹ nắm quyền kiểm soát, ông sẽ phải dành phần lớn hoặc toàn bộ lợi nhuận của câu lạc bộ để trả lãi cho khoản vay 400 triệu bảng cần thiết cho thương vụ thâu tóm 800 triệu bảng".

Những lo ngại ấy đã trở thành hiện thực cay đắng. Tuần qua, Manchester United công bố mức doanh thu kỷ lục, nhưng trớ trêu thay, câu lạc bộ vẫn báo lỗ. Thương vụ của nhà Glazer đã chất lên vai đội bóng khoản nợ ban đầu khổng lồ 500 triệu bảng.

Trong hai thập kỷ qua, Quỷ đỏ đã phải gồng mình chi trả hơn 1 tỷ bảng Anh chỉ riêng cho các khoản tiền lãi. Đáng lý ra, số tiền được tạo ra từ lợi nhuận hoạt động này phải được tái đầu tư để nâng cấp cơ sở vật chất và củng cố lực lượng thay vì gánh chịu một khoản nợ từ trên trời rơi xuống.

Sự tiếp tay và kẽ hở của cơ quan quản lý

Bất chấp sự phản đối từ ban lãnh đạo và làn sóng phẫn nộ của người hâm mộ, cuộc thâu tóm vẫn diễn ra trót lọt. Khởi nguồn của bi kịch đến từ việc nhà Glazer thuyết phục thành công các cổ đông lớn như JP McManus và John Magnier bán lại cổ phần. Khi vượt qua ngưỡng quy định, thương vụ này biến thành một cuộc thâu tóm bắt buộc.

Tia hy vọng cuối cùng để ngăn chặn thảm họa thuộc về Liên đoàn Bóng đá Anh (FA). Tuy nhiên, "Bài kiểm tra sự phù hợp và đích đáng" (Fit and Proper Persons Test) mà cơ quan này áp dụng lại bộc lộ sự yếu kém và vô dụng.

Đạo luật này chỉ soi xét hồ sơ phạm tội hình sự hoặc các gian lận tài chính trong quá khứ của giới chủ. Malcolm Glazer hoàn toàn lách qua khe cửa hẹp đó, và thương vụ được thông qua dễ dàng. FA đã bỏ qua yếu tố cốt lõi: đánh giá mức độ tàn phá khi một cá nhân chất hàng trăm triệu bảng tiền nợ lên vai một đội bóng.

Tiền lệ nguy hiểm này suýt chút nữa đã đẩy Liverpool vào cảnh phá sản khi Tom Hicks và George Gillett áp dụng chiêu bài tương tự. Mãi đến năm 2023, ban tổ chức Ngoại hạng Anh mới sửa đổi luật: "Là một phần trong quá trình đánh giá liên tục Bài kiểm tra Chủ sở hữu và Giám đốc, các câu lạc bộ đã nhất trí sửa đổi bài kiểm tra để cấm các vụ thâu tóm bằng đòn bẩy tài chính toàn phần".

Quyết định này đến trễ tới 19 năm và chẳng khác nào một cái tát vào mặt những cổ động viên MU đã bị giới chức trách bỏ rơi.

Hơn hai thập kỷ của lòng tham và sự bất tài

Hơn 20 năm dưới triều đại Glazer, từ vị thế thế lực đáng nể trọng nhất bóng đá Anh, Manchester United dần lụn bại. Tài năng xuất chúng của Sir Alex Ferguson đã che đậy những lỗ hổng thảm hại đó cho đến khi ông nghỉ hưu vào năm 2013. Kể từ đó, Quỷ đỏ chưa từng một lần chạm tay vào chức vô địch Ngoại hạng Anh.

Những con số tài chính hiện tại của đội bóng khiến bất cứ ai cũng phải rùng mình. Khoản nợ hiện hành đã phình to lên hơn 700 triệu bảng. Đội bóng còn đang nợ hơn 200 triệu bảng tiền phí chuyển nhượng, phải chia nhỏ các khoản thanh toán qua nhiều năm.

Tệ hại hơn, bất chấp nợ nần, giới chủ vẫn ngang nhiên bỏ túi 150 triệu bảng tiền cổ tức trước khi bị buộc dừng lại vào năm 2022 dưới sức ép từ người hâm mộ. Nhà Glazer chưa từng bỏ ra một xu nào cho câu lạc bộ, họ chỉ bòn rút thành quả lao động của đội bóng.

Dù MU vẫn chi tiêu trên thị trường chuyển nhượng, sự bất tài của thượng tầng đã phá hỏng tất cả. Việc bổ nhiệm những giám đốc thiên về thương mại như Ed Woodward hay Richard Arnold đã kéo theo hàng loạt quyết định chuyên môn thảm họa.

Sự xuất hiện của tập đoàn Ineos vào năm 2024 đã mang lại những cải thiện trong khâu quản lý, buộc đội bóng phải sa thải hàng loạt nhân sự để cắt giảm chi phí, nhưng nhà Glazer vẫn lẩn khuất ở đó như một cơn ác mộng. Cổ động viên có thể hả hê nếu Man City bị tước danh hiệu, nhưng khoảnh khắc lịch sử thực sự cần được vãn hồi chính là vụ thâu tóm thảm họa của nhà Glazer.