Nghịch lý hậu vệ đá luân lưu và nỗi ám ảnh tại World Cup 20…

Các hậu vệ, đặc biệt là các trung vệ, đang bỏ lỡ các quả phạt đền với tỉ lệ đáng báo động tại World Cup 2026. Câu hỏi đặt ra là liệu đây là một xu hướng mới hay các hậu vệ thực sự là những người thực hiện chấm 11m tệ hơn phần còn lại?

Trong trận đấu tại vòng 16 đội giữa Thụy Sĩ và Colombia, khi tỉ số đang là 2-2 trong loạt sút luân lưu, trung vệ Manuel Akanji bước lên với cơ hội đưa đội nhà vượt lên dẫn trước. Anh lùi lại một quãng chạy đà dài, hít thở sâu và rồi... đưa bóng bay thẳng lên khán đài.

Akanji không phải là cái tên duy nhất gây thất vọng. Anh gia nhập danh sách những trung vệ đá hỏng tại World Cup 2026, bao gồm Lucas Herrington, Harry Souttar (Australia), Jonathan Tah (Đức), Fabian Balbuena (Paraguay) và Davinson Sanchez (Colombia).

Đáng chú ý, 5 trong số 6 cái tên kể trên thậm chí không cần đến sự xuất sắc của thủ môn để bị từ chối bàn thắng. Những cú sút của họ hoặc đi vọt xà, hoặc dội khung gỗ. Trường hợp của Akanji gây nhiều tò mò nhất khi cựu hậu vệ Man City từng thực hiện 4 quả luân lưu trong các giải đấu lớn (World Cup và EURO) nhưng chỉ thành công đúng 1 lần, và hiện hỏng ăn 3 quả liên tiếp.

May mắn cho Akanji là cú sút hỏng của anh không khiến Thụy Sĩ phải trả giá đắt, một phần nhờ Davinson Saanchez trước đó cũng sút bóng trúng xà ngang. Tuy nhiên, tần suất những trung vệ bước lên và thất bại đã khiến giới chuyên môn phải đặt dấu hỏi: Các hậu vệ thực sự có kỹ năng đá phạt đền hay không?

Ngoại trừ những cái tên kiệt xuất như Sergio Ramos hay Fernando Hierro, những trung vệ có kỹ năng đá phạt đền thượng thừa, hình ảnh một cầu thủ phòng ngự bước lên chấm 11m hiếm khi mang lại cảm giác an tâm. Dữ liệu tại World Cup 2026 đang củng cố cho cảm giác đó. Trong các loạt sút luân lưu tại giải đấu năm nay, các trung vệ có tỉ lệ chuyển hóa thấp nhất trong mọi vị trí trên sân, chỉ thành công 5 trong số 11 lần thực hiện (đạt 45,4%).

Nếu nhìn vào lịch sử các giải đấu lớn (World Cup và EURO), các hậu vệ nói chung luôn có tỉ lệ chuyển hóa thấp nhất (68,8%, ghi 110 bàn sau 160 lần sút). Để so sánh, các tiền đạo dẫn đầu với tỉ lệ thành công trên 75%.

Song, có một sự khác biệt thú vị giữa hai đấu trường lớn nhất. Nếu chỉ tính riêng World Cup, hậu vệ là nhóm đá tệ nhất với tỉ lệ thành công chỉ là 62,0% (so với 73,2% của tiền đạo). Nhưng tại các kỳ EURO, cục diện lại đảo ngược hoàn toàn. Không chỉ tỉ lệ thành công chung của giải đấu tăng lên (77,0%), mà các hậu vệ lại trở thành nhóm dứt điểm hiệu quả nhất với tỉ lệ 77,9%, nhỉnh hơn một chút so với tiền đạo (77,8%).

Có nhiều giả thuyết đằng sau sự chênh lệch này. Một trong số đó là áp lực kinh khủng tại World Cup. Một lý do khác có thể là quy mô của World Cup lớn hơn EURO, kéo theo sự đa dạng của các đội bóng và có thể làm loãng chất lượng kỹ thuật của những người thực hiện phạt đền so với sự tập trung tài năng cao độ tại EURO.

Dù lý do là gì, thực tế tại World Cup 2026 đang chỉ ra rằng các cầu thủ phòng ngự đang gặp rắc rối nghiêm trọng trên chấm 11m. Sau những cú sút hỏng của Sanchez hay Akanji, có lẽ các huấn luyện viên cần cân nhắc lại thứ tự ưu tiên, hoặc thậm chí là trao cơ hội cho thủ môn.

Trong lịch sử các loạt sút luân lưu tại World Cup và EURO, mới chỉ có duy nhất một thủ môn bước lên thực hiện là Ricardo (Bồ Đào Nha) tại EURO 2004, và anh đã thành công. Có lẽ ai đó nên nhắc cho Camilo Vargas của Colombia về thống kê "tỉ lệ thành công 100%" của các đồng nghiệp trong khung gỗ.