Lịch sử tuyển Romania: Hành trình từ Thế hệ vàng đến kỳ tíc…

Đội tuyển bóng đá quốc gia Romania là đại diện của bóng đá Romania trên đấu trường quốc tế. Nổi tiếng với kỹ thuật cá nhân điêu luyện và lối chơi phòng ngự phản công sắc sảo, Romania là một trong bốn đội tuyển duy nhất tham dự cả ba kỳ World Cup đầu tiên (1930, 1934, 1938).

Tuy nhiên, đỉnh cao vinh quang của họ gắn liền với Thế hệ vàng thập niên 90, dưới sự dẫn dắt của huyền thoại Gheorghe Hagi.

1. Giai đoạn sơ khai và Kỷ nguyên Tiên phong

Những bước chạy đà đầu tiên

Liên đoàn bóng đá Romania (FRF) được thành lập vào năm 1909, nhưng phải đến năm 1922, đội tuyển quốc gia mới có trận đấu chính thức đầu tiên. Ngày 8 tháng 6 năm 1922, tại Belgrade, Romania đã đánh bại Nam Tư với tỷ số 2-1 để giành Cúp Nhà vua Alexander. Đội hình thời kỳ này chủ yếu được dẫn dắt bởi Teofil Moraru.

Vào những năm 1930, bóng đá Romania nhận được sự bảo trợ mạnh mẽ từ Vua Carol II. Ông là một người hâm mộ cuồng nhiệt và có vai trò quyết định trong việc đảm bảo sự hiện diện của Romania tại các giải đấu quốc tế lớn.

Romania giữ một kỷ lục lịch sử đáng nể khi họ là một trong bốn đội tuyển quốc gia (cùng với Brazil, Pháp và Bỉ) tham dự cả ba vòng chung kết World Cup đầu tiên trước Thế chiến thứ hai.

World Cup 1930 (Uruguay): Sự tham gia của Romania mang đậm dấu ấn cá nhân của Vua Carol II. Ông được cho là đã trực tiếp can thiệp để các cầu thủ được nghỉ phép tại nơi làm việc và đàm phán giảm chi phí đi lại. Romania đi tàu SS Conte Verde băng qua Đại Tây Dương cùng đội tuyển Pháp và Bỉ.

Tại giải đấu, họ thắng Peru 3-1 nhưng thua chủ nhà Uruguay 0-4 và bị loại.

World Cup 1934 (Ý): Romania thua Tiệp Khắc 1-2 ngay vòng đầu tiên (thể thức lại trực tiếp).

World Cup 1938 (Pháp): Đội tuyển gây thất vọng khi để thua Cuba. Sau khi hòa 3-3 ở trận đầu, Romania thua 1-2 ở trận đá lại.

Mặc dù không đạt thành tích cao, việc góp mặt đầy đủ ở giai đoạn này đã đặt nền móng cho vị thế của bóng đá Romania trên bản đồ thế giới.

2. Giai đoạn thăng trầm và Thế hệ Guadalajara

Bóng tối sau chiến tranh và kỷ nguyên cộng sản

Sau Thế chiến thứ hai, bóng đá Romania chịu ảnh hưởng lớn từ bối cảnh chính trị. Trong suốt thập niên 1950 và 1960, đội tuyển quốc gia thi đấu thiếu ổn định và thường xuyên vắng mặt tại các giải đấu lớn (World Cup 1950 đến 1966).

Điểm sáng hiếm hoi là tại Thế vận hội Mùa hè 1964 ở Tokyo, đội tuyển Romania lọt vào tứ kết. Mặc dù đây là giải đấu dành cho các cầu thủ nghiệp dư, nhưng với các nước Đông Âu, đội hình Olympic thường rất mạnh và gần như là đội tuyển quốc gia.

World Cup 1970 và "Bảng tử thần"

Sau 32 năm vắng bóng, Romania trở lại World Cup vào năm 1970 tại Mexico dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Angelo Niculescu. Đội hình này được người hâm mộ gọi là "Thế hệ Guadalajara".

Tại Mexico 70, Romania rơi vào bảng đấu được coi là khó khăn nhất lịch sử với sự góp mặt của đương kim vô địch Anh, ứng cử viên vô địch Brazil và Tiệp Khắc. Romania thua Brazil 2-3 trong trận đấu quyết định. Dù thất bại, màn trình diễn của Romania trước đội hình huyền thoại của Brazil đã nhận được sự tán dương của báo chí quốc tế.

 Một trong những bí ẩn lớn nhất lịch sử bóng đá Romania diễn ra tại giải này. Nicolae Dobrin, cầu thủ tài năng nhất thời bấy giờ, không được HLV Niculescu cho ra sân phút nào vì lý do kỷ luật (hoặc mâu thuẫn chiến thuật). Nhiều chuyên gia cho rằng nếu có Dobrin, Romania có thể đã vượt qua vòng bảng.

Thập niên 70 - 80: Xây dựng nền tảng

Sau năm 1970, Romania tiếp tục lỡ hẹn với World Cup trong hai thập kỷ tiếp theo. Tuy nhiên, cấp độ CLB của bóng đá Romania bắt đầu phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là Steaua Bucharest và Dinamo Bucharest. Điều này tạo tiền đề cho sự xuất hiện của những tài năng kiệt xuất.

Tại EURO 1984 ở Pháp, Romania gây bất ngờ khi đứng đầu bảng vòng loại (vượt qua Thụy Điển, Tiệp Khắc và ĐKVĐ thế giới Ý). Tại VCK, họ cầm hòa Tây Ban Nha 1-1 nhưng thua Tây Đức và Bồ Đào Nha, dừng bước tại vòng bảng.

3. Kỷ nguyên Rực rỡ: "Thế hệ Vàng" (1990 – 1998)

Đây là chương huy hoàng nhất trong lịch sử bóng đá Romania, gắn liền với cái tên Gheorghe Hagi được mệnh danh "Maradona của vùng Carpathians".

Italia 1990

Sau khi chế độ chính trị thay đổi vào năm 1989, các cầu thủ Romania được phép ra nước ngoài thi đấu, giúp họ tích lũy kinh nghiệm tại các giải VĐQG hàng đầu châu Âu. Tại World Cup 1990, Romania vượt qua vòng bảng sau khi đánh bại Liên Xô và hòa Argentina của Diego Maradona 1-1. Họ chỉ chịu dừng bước ở vòng 16 đội trước Cộng hòa Ireland trên chấm luân lưu.

Mỹ 1994

World Cup 1994 tại Mỹ là nơi Romania trình diễn thứ bóng đá phản công ở đẳng cấp nghệ thuật. Dưới sự chỉ đạo của HLV Anghel Iordanescu, đội hình với những Hagi, Ilie Dumitrescu, Florin Răducioiu, Gheorghe Popescu, và Dan Petrescu đã làm say đắm thế giới khi lọt đến vòng tứ kết.

Đối đầu với Thụy Điển. Romania đã ở rất gần bán kết khi dẫn trước trong hiệp phụ, nhưng sai lầm của thủ môn Florin Prunea ở những phút cuối đã để Kennet Andersson gỡ hòa 2-2. Trên chấm luân lưu, Miodrag Belodedici sút hỏng quả quyết định, khiến Romania bị loại đầy cay đắng.

EURO 1996 và World Cup 1998

EURO 1996: Romania chơi tệ hại và thua cả 3 trận vòng bảng trước Pháp, Bulgaria và Tây Ban Nha.

World Cup 1998: Tại Pháp, Romania đứng đầu bảng G. Hình ảnh đáng nhớ nhất là toàn bộ đội tuyển Romania nhuộm tóc vàng bạch kim trước trận gặp Tunisia để thể hiện tinh thần đoàn kết. Tuy nhiên, họ bị loại ở vòng 16 đội bởi Croatia (đội sau đó giành hạng 3) với tỷ số 0-1 sau quả phạt đền của Davor Suker.

EURO 2000

Euro 2000 là giải đấu lớn cuối cùng của Hagi và hạt nhân Thế hệ Vàng. Rơi vào bảng tử thần với Đức, Anh và Bồ Đào Nha, ít ai tin Romania có cơ hội. Họ thắng Anh 3-2 trong trận quyết định. Bàn thắng phút 89 của Ioan Ganea từ chấm phạt đền đã loại Anh và đưa Romania vào tứ kết.
Tại tứ kết, Romania thua Ý 0-2. Trận đấu kết thúc một kỷ nguyên khi Hagi nhận thẻ đỏ rời sân.

4. Giai đoạn chuyển giao và Khủng hoảng

Sau khi Hagi và các đồng đội giải nghệ, bóng đá Romania rơi vào khoảng trống lớn. Dù sở hữu những ngôi sao mới như Adrian Mutu và Cristian Chivu, đội tuyển thiếu chiều sâu và sự ổn định.

Romania thất bại trong việc giành vé dự World Cup 2002 (thua Slovenia ở play-off), World Cup 2006, 2010 và 2014. Sự vắng mặt kéo dài hơn hai thập kỷ tại sân chơi lớn nhất thế giới là nỗi đau lớn đối với người hâm mộ nước này.

EURO 2008

Dưới thời HLV Victor Piturca, Romania giành vé dự EURO 2008. Một lần nữa, họ rơi vào "Bảng tử thần" với Pháp, Ý và Hà Lan. Romania hòa Pháp 0-0, hòa Ý 1-1 và thua Hà Lan 0-2 đồng thời bị loại.

5. Những năm gần đây và Định hướng tương lai

EURO 2016

Romania giành vé dự EURO 2016 dưới thời Anghel Iordănescu (nhiệm kỳ 3). Tại giải đấu trên đất Pháp, họ chơi trận khai mạc gặp chủ nhà và chỉ chịu thua 1-2 bởi siêu phẩm của Dimitri Payet phút cuối. Tuy nhiên, trận thua muối mặt 0-1 trước Albania ở lượt cuối đã khiến họ bị loại sớm.

Sau EURO 2016, Christoph Daum trở thành HLV ngoại đầu tiên trong lịch sử dẫn dắt Romania nhưng thất bại trong việc đưa đội đến World Cup 2018. Mirel Rădoi và Cosmin Contra sau đó cũng không thể duy trì sự ổn định.

EURO 2024

Năm 2022, Edward Iordănescu (con trai của Anghel Iordănescu) được bổ nhiệm. Ông đã xây dựng một tập thể đoàn kết, kỷ luật dựa trên những tài năng như Radu Dragusin, Nicolae Stanciu và Dennis Man.

Tại vòng loại EURO 2024, Romania gây ấn tượng mạnh khi đứng đầu bảng đấu có Thụy Sĩ và Israel với thành tích bất bại. Tại VCK Euro 2024 ở Đức, Romania gây chấn động khi thắng Ukraine 3-0 trong trận mở màn. Đây là chiến thắng đậm nhất lịch sử của họ tại các VCK Euro.

Họ thua Bỉ 0-2 nhưng hòa Slovakia 1-1 để giành ngôi nhất bảng E đầy kịch tính. Tại vòng 16 đội, Romania dừng bước khi thua Hà Lan 0-3, nhưng màn trình diễn của họ đã thắp lại niềm tin nơi người hâm mộ.

SÂN VẬN ĐỘNG VÀ BIỂU TƯỢNG

Sân vận động

Trong quá khứ, Romania thường thi đấu tại Sân vận động Quốc gia cũ khánh thành năm 1953. Năm 2011, sân này được phá dỡ để xây dựng Arena Nationala (Sân vận động Quốc gia mới) với sức chứa hơn 55.000 chỗ ngồi.

Đây là sân nhà chính thức, nơi tổ chức hầu hết các trận đấu quan trọng. Ngoài ra, đội tuyển cũng luân phiên thi đấu tại Cluj-Napoca (Sân Cluj Arena) hoặc Craiova (Sân Ion Oblemenco) để phục vụ khán giả cả nước.

Màu áo và Biệt danh

Trang phục truyền thống của Romania gồm ba màu: Vàng, Đỏ và Xanh dương, tương ứng với màu quốc kỳ. Sân nhà: Áo vàng, quần vàng, tất vàng. Sân khách: Toàn bộ màu đỏ hoặc xanh dương.
Biệt danh "Tricolorii"phản ánh niềm tự hào dân tộc sâu sắc gắn liền với lá cờ tổ quốc.

CÁC HUYỀN THOẠI CỦA BÓNG ĐÁ ROMANIA

1. Gheorghe Hagi: Được mệnh danh là "Vua", cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử Romania. Ông nắm giữ kỷ lục ghi bàn (35 bàn - đồng hạng nhất) và là linh hồn của Thế hệ Vàng.

2. Dorinel Munteanu: Người nắm giữ kỷ lục số lần khoác áo đội tuyển (134 trận), là động cơ không biết mệt mỏi ở tuyến giữa thập niên 90.

3. Gheorghe Popescu: Cựu đội trưởng Barcelona, hòn đá tảng nơi hàng phòng ngự, người đã có 115 lần khoác áo ĐTQG.

4. Adrian Mutu: Tài năng thiên bẩm nhưng nhiều tật. Mutu chia sẻ kỷ lục ghi bàn với Hagi (35 bàn) và là ngôi sao sáng nhất giai đoạn hậu 2000.

5. Miodrag Belodedici: Trung vệ quét hào hoa, người duy nhất giành Cúp C1 châu Âu với hai CLB Đông Âu khác nhau (Steaua Bucharest và Sao Đỏ Belgrade).

Lịch sử Đội tuyển bóng đá Romania là một cuốn biên niên sử đầy cảm xúc, từ những ngày đầu tiên vượt đại dương đến Uruguay, qua những năm tháng u tối của chiến tranh lạnh, đến sự bùng nổ rực rỡ của mùa hè nước Mỹ năm 1994.

Dù không còn duy trì được vị thế của một "ông lớn" tại châu Âu trong hai thập kỷ qua, nhưng với thành tích tại EURO2024 và sự xuất hiện của lứa cầu thủ trẻ tài năng đang thi đấu tại Serie A và Ngoại hạng Anh, người hâm mộ "Tricolorii" có quyền hy vọng về một chu kỳ thành công mới. Romania vẫn luôn là một đội bóng mang bản sắc riêng: kỹ thuật, ngẫu hứng và luôn tiềm ẩn khả năng tạo nên bất ngờ.

Nếu độc giả quan tâm đến Gheorghe Hagi, có thể tham khảo loạt bài viết Gheorghe Hagi - Biểu tượng vĩ đại của bóng đá Romania (P2).