Lịch sử tuyển Panama: Hành trình vươn mình của "Los Canaleros"
BongDa.com.vnĐội tuyển bóng đá quốc gia Panama, thường được gọi với biệt danh "Los Canaleros" (Những người đàn ông kênh đào) hoặc "La Marea Roja" (Thủy triều đỏ). Mặc dù từng bị coi là "vùng trũng" của bóng đá Trung Mỹ trong thế kỷ 20, Panama đã có sự trỗi dậy mạnh mẽ trong hai thập kỷ qua, trở thành một thế lực đáng gờm tại khu vực CONCACAF và hai lần góp mặt tại World Cup.
| Mốc thời gian | Sự kiện quan trọng |
| 1937 - 1938 | Liên đoàn bóng đá Panama được thành lập và chính thức trở thành thành viên của FIFA. |
| 1951 | Giành chức vô địch CCCF Championship (giải đấu tiền thân của khu vực) trên sân nhà. |
| 2005 | Lần đầu tiên giành ngôi Á quân tại CONCACAF Gold Cup sau khi thua Mỹ trên chấm luân lưu. |
| 2009 | Đăng quang chức vô địch Copa Centroamericana. |
| 2013 | Lần thứ hai giành ngôi Á quân CONCACAF Gold Cup sau khi loại Mexico ở bán kết. |
| 2015 | Giành hạng Ba tại CONCACAF Gold Cup sau chiến thắng trước Mỹ trên chấm luân lưu. |
| 2016 | Lần đầu tiên tham dự giải đấu Copa America. |
| 2018 | Lần đầu tiên trong lịch sử tham dự FIFA World Cup (tại Nga) và có bàn thắng đầu tiên nhờ công của Felipe Baloy. |
| 2023 | Lần thứ ba giành ngôi Á quân tại giải đấu CONCACAF Gold Cup. |
| 2025 | Giành ngôi Á quân tại vòng chung kết CONCACAF Nations League. |
| 2026 | Chính thức giành quyền tham dự kỳ FIFA World Cup lần thứ hai trong lịch sử. |
1. Tổng quan và sự hình thành
Đội tuyển Panama được quản lý bởi Liên đoàn bóng đá Panama được thành lập vào năm 1937. Panama gia nhập FIFA vào năm 1938 và là thành viên sáng lập của CONCACAF vào năm 1961.
Trong lịch sử ban đầu, bóng đá không phải là môn thể thao số một tại quốc gia này (bóng chày chiếm ưu thế). Từ năm 1938 đến 1961, Panama là thành viên của CCCF (tiền thân của CONCACAF).
Thành tích đáng chú ý nhất trong giai đoạn sơ khai này là chức vô địch CCCF Championship năm 1951 khi họ là nước chủ nhà, cùng tấm huy chương bạc tại Đại hội Thể thao Trung Mỹ và Caribe năm 1946.
2. Thế kỷ 21 chứng kiến sự trỗi dậy tại khu vực CONCACAF
Bước sang thế kỷ 21, bóng đá Panama bắt đầu chuyển mình mạnh mẽ, thách thức sự thống trị của các "ông lớn" như Mexico, Mỹ và Costa Rica.
Những lần lỡ hẹn tại Gold Cup
Panama đã trở thành một gương mặt quen thuộc và khó chịu tại Cúp Vàng CONCACAF (Gold Cup).
- Gold Cup 2005: Đây là giải đấu đánh dấu sự thăng tiến vượt bậc của Panama. Họ tiến thẳng vào trận chung kết gặp Hoa Kỳ. Sau 120 phút hòa 0-0, Panama chỉ chịu thua trên chấm luân lưu, chấp nhận ngôi Á quân.
- Gold Cup 2011: Panama gây chấn động khi đánh bại Hoa Kỳ 2-1 ở vòng bảng, nhưng sau đó dừng bước ở bán kết trước chính đối thủ này với tỷ số 0-1.
- Gold Cup 2013: Panama một lần nữa vào chung kết sau khi hai lần đánh bại Mexico (một lần ở vòng bảng và một lần ở bán kết cùng tỷ số 2-1). Tuy nhiên, trong trận chung kết, họ lại thất bại 0-1 trước Hoa Kỳ.
- Gold Cup 2015: Đội tuyển giành hạng Ba sau khi thắng Mỹ trên chấm luân lưu, nhưng giải đấu này để lại nhiều tranh cãi với trận bán kết gặp Mexico (thua trong hiệp phụ vì các quyết định của trọng tài).
Bi kịch vòng loại World Cup 2014
Vòng loại World Cup 2014 là một trong những ký ức đau buồn nhất lịch sử bóng đá Panama. Trong trận đấu cuối cùng gặp Mỹ, Panama dẫn trước 2-1 đến phút 90 và nắm chắc tấm vé đá play-off. Tuy nhiên, họ đã để thủng lưới hai bàn trong thời gian bù giờ, thua ngược 2-3 và cay đắng nhìn Mexico giành suất play-off.
3. World Cup 2018 với giấc mơ thành hiện thực
Sau nỗi đau năm 2014, dưới sự dẫn dắt của HLV Hernan Dario Gomez, Panama đã làm nên lịch sử tại vòng loại World Cup 2018.
Trong trận đấu quyết định gặp Costa Rica, bàn thắng quý hơn vàng ở phút 87 của trung vệ đội trưởng Roman Torres đã giúp Panama thắng 2-1. Kết quả này, cộng với việc Mỹ thua Trinidad & Tobago, đã đưa Panama lần đầu tiên trong lịch sử giành vé tham dự Vòng chung kết World Cup. Tổng thống Juan Carlos Varela đã tuyên bố ngày hôm sau là ngày nghỉ lễ quốc gia để ăn mừng chiến tích này.
Tại World Cup 2018 ở Nga, Panama nằm ở bảng G cùng Bỉ, Anh và Tunisia. Dù bị loại sau vòng bảng với 3 trận thua (thua Bỉ 0-3, thua Anh 1-6, thua Tunisia 1-2), Panama đã có bàn thắng đầu tiên tại World Cup nhờ công của lão tướng Felipe Baloy vào lưới đội tuyển Anh.
4. Kỷ nguyên hiện đại (2020 - nay) và World Cup 2026
Dưới triều đại của HLV Thomas Christiansen (bổ nhiệm từ năm 2020), Panama tiếp tục duy trì vị thế hàng đầu khu vực.
- Gold Cup 2023: Panama lần thứ ba vào chung kết Gold Cup, nhưng một lần nữa về nhì sau thất bại trước Mexico.
- CONCACAF Nations League: Panama thể hiện sự ổn định cao khi liên tiếp lọt vào vòng chung kết (Final Four). Đáng chú ý, họ giành ngôi Á quân tại mùa giải 2024–25 (chung kết diễn ra năm 2025).
- World Cup 2026: Panama đã xuất sắc vượt qua vòng loại để lần thứ hai góp mặt tại ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh (tổ chức tại Mỹ, Mexico và Canada). Tại giải đấu này, họ nằm cùng bảng với Ghana, Croatia và Anh.
5. Danh hiệu và thành tích
Quốc tế và Khu vực
FIFA World Cup: Tham dự 2 lần (2018, 2026).
CONCACAF Gold Cup:
- Á quân (3 lần): 2005, 2013, 2023.
- Hạng Ba (1 lần): 2015.
CONCACAF Nations League:
- Á quân (1 lần): 2024–25.
Copa Centroamericana (UNCAF Cup cũ):
- Vô địch (1 lần): 2009.
- Á quân (2 lần): 2007, 2017.
- CCCF Championship: Vô địch năm 1951.
6. Kỷ lục cầu thủ (Tính đến tháng 1/2026)
Các cầu thủ Panama thường có sự nghiệp thi đấu quốc tế rất bền bỉ. "Thế hệ vàng" đưa Panama đến World Cup 2018 nắm giữ hầu hết các kỷ lục quan trọng.
Cầu thủ khoác áo nhiều nhất
- Anibal Godoy: 155 trận (2010–nay) - Đội trưởng hiện tại
- Gabriel Gómez: 147 trận
- Alberto Quintero: 138 trận
- Jaime Penedo: 137 trận
- Blas Perez / Armando Cooper: 123 trận
Cầu thủ ghi bàn nhiều nhất
- Luis Tejada: 43 bàn
- Blas Perez: 42 bàn
- Gabriel Torres: 24 bàn
- Luis Ernesto Tapia: 20 bàn
- Jorge Dely Valdes: 19 bàn
7. Biểu tượng và Trang phục
- Màu sắc: Trang phục truyền thống của Panama là áo đỏ, quần đỏ (hoặc trắng) và tất đỏ, dẫn đến biệt danh La Marea Roja (Thủy triều đỏ). Trang phục sân khách thường là màu trắng.
- Nhà tài trợ áo đấu: Trong lịch sử, Panama từng hợp tác với Patrick, Reebok, Kappa, Lotto. New Balance là nhà tài trợ lâu năm từ 2015 đến 2023. Từ năm 2023, đội tuyển quay trở lại hợp tác với Reebok.
