Lịch sử tuyển Nhật Bản: Biểu tượng của bóng đá châu Á

1. Tổng quan và gai đoạn hình thành (1910s – 1980s)

Những năm đầu và Thế chiến

Lịch sử bóng đá quốc tế của Nhật Bản bắt đầu tại Đại hội Thể thao Viễn Đông năm 1917 ở Tokyo. Đội hình ban đầu, thực chất là đội tuyển của Trường Sư phạm Cao đẳng Tokyo, đã chịu những thất bại nặng nề trước Trung Hoa Dân Quốc và Philippines.

Hiệp hội bóng đá Nhật Bản (JFA) được thành lập năm 1921 và gia nhập FIFA vào năm 1929. Đội tuyển quốc gia "thực thụ" đầu tiên được triệu tập tham dự Đại hội Thể thao Viễn Đông 1930, nơi họ chia sẻ chức vô địch với Trung Quốc. Dấu ấn quốc tế lớn đầu tiên là tại Thế vận hội Mùa hè 1936 ở Berlin, dưới sự dẫn dắt của HLV Shigeyoshi Suzuki, Nhật Bản đã tạo nên cú sốc khi đánh bại Thụy Điển 3-2.

Thời kỳ hậu chiến và Huy chương Đồng Olympic 1968

Sau Thế chiến II, Nhật Bản tái gia nhập FIFA năm 1950. Thành tựu lớn nhất trong giai đoạn này đến dưới thời HLV Dettmar Cramer và sau đó là người kế nhiệm. Tại Thế vận hội Mùa hè 1968 ở Mexico City, Nhật Bản đã giành huy chương đồng môn bóng đá nam. Đây là thành tích giúp bóng đá được thừa nhận rộng rãi hơn tại xứ sở mặt trời mọc, dù giải đấu quốc nội vẫn chỉ ở mức nghiệp dư.

Tuy nhiên, sự thiếu vắng một giải đấu chuyên nghiệp đã kìm hãm sự phát triển. Nhật Bản liên tục thất bại trong việc giành vé dự World Cup suốt 30 năm sau đó, đỉnh điểm là thất bại trước Hàn Quốc ở vòng loại World Cup 1986.

2. Thập niên 1990: Sự trỗi dậy và chuyên nghiệp hóa

Sự ra đời của J.League và chức vô địch châu Á đầu tiên

Đầu thập niên 90 đánh dấu bước ngoặt lịch sử khi JFA quyết định chuyên nghiệp hóa bóng đá. Giải J.League ra đời năm 1993, tạo nền tảng vững chắc cho đội tuyển. Ngay trước đó, năm 1992, Nhật Bản đăng cai Asian Cup và giành chức vô địch lần đầu tiên sau khi đánh bại Ả Rập Xê Út 1-0 trong trận chung kết.

"Bi kịch Doha" và World Cup đầu tiên (1998)

Tại vòng loại World Cup 1994, Nhật Bản nếm trải "Bi kịch Doha" khi để Iraq gỡ hòa vào phút chót, qua đó mất vé dự World Cup trong gang tấc. Không nản lòng, Nhật Bản tiếp tục xây dựng lực lượng và chính thức giành vé tham dự World Cup lần đầu tiên trong lịch sử vào năm 1998 tại Pháp. Dù thua cả 3 trận trước Argentina, Croatia và Jamaica, nhưng cách biệt chỉ là 1 bàn, cho thấy tiềm năng của đội bóng này.

3. Thập niên 2000: Kỷ nguyên Vàng và đồng chủ đăng cai World Cup

Khẳng định vị thế số 1 châu Á

Năm 2000, Nhật Bản giành chức vô địch Asian Cup lần thứ hai. Hai năm sau, họ cùng Hàn Quốc đồng đăng cai World Cup 2002. Tại giải đấu này, Nhật Bản dưới sự dẫn dắt của Philippe Troussier đã làm nức lòng người hâm mộ khi đứng đầu bảng H (hòa Bỉ, thắng Nga và Tunisia) trước khi dừng bước ở vòng 16 đội trước Thổ Nhĩ Kỳ.

Năm 2004, trong bối cảnh thù địch tại Trung Quốc (nước chủ nhà Asian Cup), Nhật Bản đã bảo vệ thành công ngôi vương châu lục khi đánh bại Trung Quốc 3-1 trong trận chung kết đầy căng thẳng.

World Cup 2006 và sự chững lại

Nhật Bản dễ dàng đến Đức dự World Cup 2006 nhưng gây thất vọng khi bị loại từ vòng bảng (thua Úc, Brazil và hòa Croatia). Năm 2007, họ cũng thất bại trong việc bảo vệ ngôi vương Asian Cup khi chỉ đứng hạng 4.

4. Thập niên 2010: Duy trì vị thế và những thăng trầm

World Cup 2010 và Asian Cup 2011

Dưới thời HLV Takeshi Okada, Nhật Bản vượt qua vòng bảng World Cup 2010 trên đất Nam Phi sau khi đánh bại Đan Mạch và Cameroon, chỉ chịu thua Paraguay trên chấm luân lưu ở vòng 16 đội.
Năm 2011, dưới sự dẫn dắt của Alberto Zaccheroni, Nhật Bản giành chức vô địch Asian Cup lần thứ 4 (kỷ lục) sau khi thắng Úc 1-0 ở hiệp phụ trận chung kết.

Sự thất vọng 2014 và cải tổ

World Cup 2014 là một nốt trầm khi Nhật Bản bị loại sớm với 1 điểm sau 3 trận. HLV Javier Aguirre lên nắm quyền nhưng sớm bị sa thải sau Asian Cup 2015 (thua UAE ở tứ kết). Vahid Halilhodzic được bổ nhiệm để đưa Nhật tới World Cup 2018, nhưng ông bị sa thải chỉ 2 tháng trước giải đấu, nhường chỗ cho Akira Nishino.

Sự tiếc nuối trước người Bỉ ở World Cup 2018

Tại Nga, Nhật Bản trở thành đội bóng châu Á đầu tiên thắng một đại diện Nam Mỹ (Colombia 2-1). Họ vượt qua vòng bảng nhờ chỉ số Fair Play. Trận thua 2-3 trước Bỉ ở vòng 16 đội, dù đã dẫn trước 2-0, được xem là một trong những trận đấu hay nhất lịch sử World Cup, để lại nhiều bài học lớn cho bóng đá Nhật.

5. Thập niên 2020: Thế hệ mới và kỷ lục

"Kẻ diệt khổng lồ" tại World Cup 2022

Dưới thời HLV Hajime Moriyasu, Nhật Bản rơi vào bảng "tử thần" tại Qatar nhưng đã tạo địa chấn khi đánh bại cả Đức và Tây Ban Nha với cùng tỷ số 2-1. Họ đứng đầu bảng E nhưng một lần nữa dừng bước ở vòng 16 đội sau loạt luân lưu định mệnh trước Croatia.

Asian Cup 2023 và vòng loại World Cup 2026

Dù được đánh giá là ứng viên số 1 cho Asian Cup 2023 (tổ chức đầu năm 2024), Nhật Bản gây thất vọng khi bị loại ở tứ kết bởi Iran (thua 1-2). Tuy nhiên, họ nhanh chóng lấy lại phong độ tại vòng loại World Cup 2026.

Vào ngày 20/3/2025, chiến thắng 2-0 trước Bahrain giúp Nhật Bản trở thành quốc gia đầu tiên (không tính chủ nhà) giành vé dự World Cup 2026. Tại giải đấu này, họ nằm ở Bảng F cùng Hà Lan, Tunisia và đội thắng play-off khu vực châu Âu.

Tháng 7/2025, Nhật Bản tiếp tục khẳng định sức mạnh khu vực vì vô địch Cúp Bóng đá Đông Á (EAFF E-1 Championship) sau khi thắng cả Hàn Quốc và Trung Quốc.

6. Hình ảnh và bản sắc đội tuyển

Biệt danh và màu áo

Biệt danh chính thức của đội là Samurai Blue (Samurai Xanh).

Khác với màu cờ quốc gia (đỏ - trắng), Nhật Bản sử dụng màu áo xanh dương. Lý do bắt nguồn từ sự mê tín: tại Đại hội Viễn Đông 1930 và Olympic 1936, đội tuyển đại diện (Đại học Tokyo) mặc áo xanh nhạt và giành kết quả tốt. Giai đoạn 1988-1992, họ thử nghiệm áo đỏ nhưng kết quả thi đấu bết bát khiến JFA quay lại màu xanh từ năm 1992 đến nay.

Huy hiệu

Huy hiệu của đội tuyển là hình ảnh Yatagarasu (Bát Chỉ Ô) – con quạ ba chân trong thần thoại Nhật Bản, tượng trưng cho mặt trời, đang giữ một quả bóng màu đỏ. Biểu tượng này được chuẩn hóa từ năm 2017 với viền vàng kim loại.

Kình địch

• Hàn Quốc: Đối thủ truyền thống lớn nhất. Các trận đấu "Derby Đông Á" luôn căng thẳng. Tính đến cuối năm 2025, lịch sử đối đầu khá cân bằng kể từ khi bóng đá Nhật chuyên nghiệp hóa.
• Úc: Từ khi Úc gia nhập AFC năm 2006, hai đội thường xuyên đụng độ tranh vé World Cup và các trận chung kết Asian Cup.
• Trung Quốc & Ả Rập Xê Út: Những đối thủ cạnh tranh trực tiếp cho các danh hiệu châu lục.

7. Thành tích và danh hiệu nổi bật

Nhật Bản là một trong những đội tuyển thành công nhất lịch sử bóng đá châu Á với bộ sưu tập danh hiệu đồ sộ:

Châu lục:

• AFC Asian Cup (Vô địch): 1992, 2000, 2004, 2011 (Kỷ lục 4 lần).
• Á quân Asian Cup: 2019.
• Á vận hội (Asian Games): Huy chương Đồng (1951, 1966).

Thế giới & Liên lục địa:

• FIFA Confederations Cup: Á quân năm 2001 (đồng chủ nhà).
• Thế vận hội Mùa hè (Olympic): Huy chương Đồng năm 1968 (Mexico City).
• FIFA World Cup: Tham dự liên tiếp từ 1998 đến 2026. Thành tích tốt nhất: Vòng 16 đội (2002, 2010, 2018, 2022).

Khu vực (Đông Á):

• EAFF E-1 Football Championship: Vô địch (2013, 2022, 2025).

8. Sân vận động và cơ sở vật chất

Nhật Bản không có một sân vận động quốc gia cố định duy nhất cho mọi trận đấu, nhưng Sân vận động Saitama 2002 (sức chứa khoảng 63.700 chỗ) thường được chọn cho các trận đấu quan trọng nhất như vòng loại World Cup.

Ngoài ra, Sân vận động Quốc gia Nhật Bản (mới xây dựng cho Olympic 2020) và các sân vận động lớn khác như Nissan (Yokohama) hay Suita (Osaka) cũng thường xuyên được sử dụng.

THÔNG TIN: ĐỘI TUYỂN BÓNG ĐÁ QUỐC GIA NHẬT BẢN

• Hiệp hội quản lý: Hiệp hội bóng đá Nhật Bản (JFA)
• Gia nhập FIFA: 1929 (tái gia nhập 1950)
• Gia nhập AFC: 1954
• Biệt danh: Samurai Blue
• Sân vận động chính: Saitama Stadium 2002 (và các sân khác luân phiên)
• Huấn luyện viên trưởng (hiện tại): Hajime Moriyasu (từ 2018)
• Đội trưởng (hiện tại): Wataru Endo
• Thứ hạng FIFA (01/2026): 18
• Cầu thủ khoác áo nhiều nhất: Yasuhito Endō (152 lần)
• Cầu thủ ghi bàn nhiều nhất: Kunishige Kamamoto (75 bàn)