Lịch sử tuyển Bồ Đào Nha: Từ "Phượng hoàng đen" đến đỉnh cao Châu Âu
BongDa.com.vnHành trình lịch sử tuyển Bồ Đào Nha từ thời Eusebio đến kỷ nguyên Ronaldo, tái hiện những thăng trầm cùng vinh quang rực rỡ với chức vô địch Euro 2016 và Nations League.
Đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha (Selecao das Quinas) là một trong những đại diện ưu tú nhất của bóng đá thế giới, sở hữu bề dày lịch sử thăng trầm cùng những cá nhân kiệt xuất. Bài viết này cung cấp cái nhìn toàn diện về quá trình hình thành, phát triển và những cột mốc vĩ đại của bóng đá xứ sở hình bán đảo Iberia.
Tổng quan và Giai đoạn Hình thành (1921–1950)
Sự ra đời của Selecao Châu Âu
Liên đoàn bóng đá Bồ Đào Nha (Federação Portuguesa de Futebol - FPF) được thành lập vào năm 1914 với mục tiêu thúc đẩy các giải đấu quốc gia và thành lập một đội tuyển đại diện. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của Thế chiến thứ nhất, kế hoạch này bị hoãn lại.
Trận đấu quốc tế đầu tiên của Bồ Đào Nha diễn ra vào ngày 18/12/1921 tại Madrid, nơi họ để thua Tây Ban Nha với tỷ số 1-3. Trong những thập kỷ đầu tiên, Bồ Đào Nha chủ yếu thi đấu các trận giao hữu và không thể vượt qua vòng loại của các kỳ World Cup đầu tiên (1930, 1934, 1938).
Bước chân đầu tiên ra đấu trường quốc tế
Dấu ấn đáng kể nhất trong giai đoạn sơ khai là việc tham dự Thế vận hội Mùa hè 1928 tại Amsterdam. Bồ Đào Nha đã gây bất ngờ khi lọt vào tới tứ kết sau khi đánh bại Chile và Ai Cập, trước khi dừng bước trước Ai Cập ở vòng đấu tiếp theo (tái đấu). Đây được coi là nền móng đầu tiên khẳng định tiềm năng của bóng đá nước này trên bản đồ thế giới.
Kỷ nguyên Eusebio và "Cơn lốc" World Cup 1966
Sau nhiều năm vắng bóng tại các giải đấu lớn, thập niên 1960 đánh dấu sự trỗi dậy mạnh mẽ của Bồ Đào Nha, gắn liền với thế hệ vàng của câu lạc bộ Benfica và huyền thoại Eusebio.
Kỳ World Cup lịch sử tại Anh
Năm 1966, Bồ Đào Nha lần đầu tiên giành quyền tham dự Vòng chung kết World Cup. Tại đây, họ đã tạo nên một cơn địa chấn thực sự:
Vòng bảng: Đánh bại đương kim vô địch Brazil của Pelé với tỷ số 3-1, toàn thắng cả 3 trận vòng bảng.
Tứ kết: Một trong những trận đấu kinh điển nhất lịch sử World Cup khi Bồ Đào Nha lội ngược dòng thắng Triều Tiên 5-3 sau khi bị dẫn trước 0-3. Eusebio đã ghi tới 4 bàn thắng trong trận này.
Kết quả chung cuộc: Bồ Đào Nha giành huy chương đồng sau khi đánh bại Liên Xô trong trận tranh hạng Ba. Eusebio đoạt danh hiệu "Chiếc giày vàng" với 9 pha lập công.
Thành tích này vẫn là thứ hạng cao nhất của Bồ Đào Nha tại một kỳ World Cup cho đến ngày nay.
Thời kỳ suy thoái và Sự cố Saltillo (1970–1990)
Sau ánh hào quang năm 1966, bóng đá Bồ Đào Nha rơi vào giai đoạn khủng hoảng kéo dài. Họ liên tục lỡ hẹn với các kỳ World Cup 1970, 1974, 1978 và 1982.
Euro 1984: Điểm sáng hiếm hoi
Dưới sự dẫn dắt của HLV Fernando Cabrita, Bồ Đào Nha lọt vào bán kết Euro 1984 và chỉ chịu thua đội chủ nhà Pháp (đội sau đó vô địch) trong một hiệp phụ kịch tính.
Vụ bê bối Saltillo (1986)
Tại World Cup 1986 ở Mexico, đội tuyển Bồ Đào Nha vướng vào một vụ bê bối nội bộ nghiêm trọng được gọi là "Sự cố Saltillo". Các cầu thủ đình công vì tranh chấp tiền thưởng và điều kiện tập luyện tồi tệ. Kết quả, đội bóng bị loại ngay từ vòng bảng sau thất bại trước Morocco, để lại một vết đen trong lịch sử bóng đá quốc gia.
"Thế hệ vàng" và Nỗi đau Euro 2004
Cuối thập niên 1980 và đầu thập niên 1990, Bồ Đào Nha sản sinh ra một lứa cầu thủ tài năng xuất chúng, vô địch giải trẻ thế giới (FIFA World Youth Championship) hai năm liên tiếp 1989 và 1991.
Những cái tên như Luis Figo, Rui Costa, Paulo Sousa và Fernando Couto được kỳ vọng sẽ đưa đội tuyển lên đỉnh cao.
Sự ổn định tại các giải đấu lớn
Dưới sự dẫn dắt của "Thế hệ vàng", Bồ Đào Nha trở thành khách mời thường xuyên tại các giải đấu lớn:
Euro 1996 & 2000: Lọt vào tứ kết và bán kết với lối chơi tấn công hoa mỹ.
World Cup 2002: Thất bại bất ngờ tại vòng bảng trên đất Hàn Quốc và Nhật Bản.
Bi kịch tại Lisbon (2004)
Bồ Đào Nha là chủ nhà của Euro 2004. Với một đội hình kết hợp giữa kinh nghiệm (Figo, Rui Costa) và tài năng trẻ (Cristiano Ronaldo), họ tiến thẳng vào trận chung kết.
Tuy nhiên, trước lối chơi phòng ngự thực dụng của Hy Lạp, Bồ Đào Nha đã thất bại 0-1 ngay tại sân nhà Estadio da Luz. Hình ảnh Cristiano Ronaldo 19 tuổi bật khóc sau trận đấu đã trở thành biểu tượng cho nỗi đau của bóng đá Bồ Đào Nha giai đoạn này.
Kỷ nguyên Cristiano Ronaldo và Vinh quang Châu lục (2006 - Hiện tại)
Sau Euro 2004, Cristiano Ronaldo dần trở thành hạt nhân trung tâm của đội tuyển. Dưới sự dẫn dắt của Luiz Felipe Scolari, Bồ Đào Nha lọt vào bán kết World Cup 2006, đánh dấu sự chuyển giao thế hệ từ Figo sang Ronaldo.
Chức vô địch Euro 2016: Đỉnh cao chói lọi
Năm 2016, dưới triều đại của HLV Fernando Santos, Bồ Đào Nha hành quân đến Pháp với một đội hình không được đánh giá quá cao. Họ vượt qua vòng bảng với 3 trận hòa và tiến sâu vào giải bằng lối chơi thực dụng, kỷ luật.
Trận chung kết: Đối đầu với chủ nhà Pháp tại Saint-Denis. Ronaldo phải rời sân sớm do chấn thương ngay từ hiệp 1.
Khoảnh khắc lịch sử: Phút 109 của hiệp phụ, cầu thủ dự bị Eder tung cú sút xa hạ gục Hugo Lloris, mang về chức vô địch EURO đầu tiên trong lịch sử Bồ Đào Nha.
UEFA Nations League 2019
Bồ Đào Nha tiếp tục khẳng định vị thế ông lớn khi đăng cai và giành chức vô địch Nations League mùa đầu tiên (2019) sau khi đánh bại Hà Lan trong trận chung kết tại Porto.
Biểu tượng và Những huyền thoại
Lịch sử bóng đá Bồ Đào Nha được viết nên bởi những cá nhân có tầm ảnh hưởng toàn cầu:
+ Eusebio (Tiền đạo): Quả bóng vàng 1965, Vua phá lưới World Cup 1966.
+ Luis Figo (Tiền vệ): Quả bóng vàng 2000, thủ lĩnh của "Thế hệ vàng".
+ Cristiano Ronaldo (Tiền đạo): Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất lịch sử bóng đá quốc tế, 5 Quả bóng vàng.
+ Rui Costa (Tiền vệ): "Nhạc trưởng" hào hoa nhất lịch sử bóng đá Bồ Đào Nha.
+ Vitor Baia (Thủ môn): Một trong những thủ thành vĩ đại nhất với hàng chục danh hiệu lớn.
| Thông tin cơ bản | Chi tiết |
| Tên đầy đủ | Đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha (Seleção Portuguesa de Futebol) |
| Năm thành lập | 1914 |
| Liên đoàn | Liên đoàn bóng đá Bồ Đào Nha (FPF) |
| Biệt danh | Seleção das Quinas (Đội tuyển của những chiếc khiên) |
| Màu áo truyền thống | Đỏ đậm (Áo), Xanh lá cây (Quần), Đỏ (Tất) |
| Sân vận động chính | Estádio da Luz, Estádio José Alvalade, Estádio do Dragão |
| Kỷ lục ghi bàn | Cristiano Ronaldo (130+ bàn thắng) |
| Kỷ lục ra sân | Cristiano Ronaldo (210+ trận đấu) |
| Giải đấu | Số danh hiệu | Năm đạt được / Thành tích cao nhất |
| UEFA European Championship (EURO) | 01 | Vô địch (2016); Á quân (2004) |
| UEFA Nations League | 01 | Vô địch (2018–19) |
| FIFA World Cup | 0 | Hạng Ba (1966); Hạng Tư (2006) |
| FIFA Confederations Cup | 0 | Hạng Ba (2017) |
| Tổng cộng danh hiệu lớn | 02 | (Euro 2016, Nations League 2019) |
Hiện tại và định hướng tương lai
Hiện nay, Bồ Đào Nha đang sở hữu một thế hệ cầu thủ tài năng mới đồng đều ở mọi tuyến như Bruno Fernandes, Bernardo Silva, Ruben Dias và các tài năng trẻ như Joao Neves hay Rafael Leao.
Sau kỷ nguyên Fernando Santos, đội tuyển bước sang trang mới dưới sự dẫn dắt của HLV Roberto Martinez (từ năm 2023). Mục tiêu của Selecao Châu Âu là duy trì vị thế trong top đầu bảng xếp hạng FIFA và hướng tới mục tiêu tối thượng: chức vô địch World Cup – danh hiệu duy nhất còn thiếu trong bộ sưu tập của họ.
