Lịch sử FIFA World Cup 2018: Kỷ nguyên VAR và chức vô địch …

Tổng quan về World Cup 2018:

• Quốc gia đăng cai: Nga

• Thời gian tổ chức: 14/06 – 15/07/2018

• Số đội tham dự: 32 (từ 5 liên đoàn châu lục)

• Số sân vận động: 12 (tại 11 thành phố)

• Nhà vô địch: Pháp (Danh hiệu lần thứ 2)

• Á quân: Croatia

• Hạng ba: Bỉ

• Hạng tư: Anh

• Số trận đấu: 64

• Tổng số bàn thắng: 169 (Trung bình 2.64 bàn/trận)

• Tổng lượng khán giả: 3.031.768 (Trung bình 47.371 người/trận)

Quá trình giành quyền đăng cai và những thách thức

Quá trình đấu thầu để đăng cai FIFA World Cup 2018 và 2022 bắt đầu từ tháng 1 năm 2009. Ban đầu, có 9 quốc gia bày tỏ sự quan tâm, nhưng sau nhiều vòng rút lui, cuộc đua giành quyền đăng cai World Cup 2018 chỉ còn lại 4 ứng viên từ châu Âu (do các liên đoàn khác đã nhắm đến năm 2022). Bốn ứng viên bao gồm: Anh, Nga, và hai liên minh Bỉ/Hà Lan, Bồ Đào Nha/Tây Ban Nha.

Vào ngày 2 tháng 12 năm 2010 tại Zurich (Thụy Sĩ), Ủy ban điều hành FIFA gồm 22 thành viên đã tiến hành bỏ phiếu. Nước Nga đã giành chiến thắng ở vòng bỏ phiếu thứ hai với 13 phiếu thuận, vượt qua liên minh Bồ Đào Nha/Tây Ban Nha (7 phiếu). Nước Anh, ứng cử viên từng được đánh giá cao, bị loại ngay từ vòng đầu tiên. Sự kiện này giúp Nga trở thành quốc gia Đông Âu đầu tiên trong lịch sử đăng cai một kỳ World Cup.

Tuy nhiên, việc trao quyền đăng cai cho Nga đã đi kèm với nhiều tranh cãi. Các báo cáo từ truyền thông quốc tế và các tổ chức nhân quyền đã nêu lên những lo ngại về tình trạng phân biệt chủng tộc trong bóng đá Nga, điều kiện làm việc khắc nghiệt của công nhân xây dựng sân vận động. Dù vậy, World Cup 2018 vẫn diễn ra theo đúng kế hoạch.

Giai đoạn Vòng loại: Những bất ngờ và sự tiếc nuối

World Cup 2018 ghi nhận kỷ lục khi toàn bộ 209 hiệp hội thành viên của FIFA (ngoại trừ chủ nhà Nga được đặc cách) đều đăng ký tham gia vòng loại. Trận đấu vòng loại đầu tiên diễn ra vào ngày 12 tháng 3 năm 2015 giữa Đông Timor và Mông Cổ.

Trong số 32 đội lọt vào vòng chung kết, có 20 đội từng góp mặt ở kỳ World Cup 2014 trước đó. Giải đấu năm 2018 đánh dấu sự xuất hiện lần đầu tiên của Iceland – quốc gia có dân số ít nhất từng lọt vào một vòng chung kết World Cup, và Panama. Giải đấu cũng chào đón sự trở lại của Ai Cập (sau 28 năm), Maroc (sau 20 năm), và Peru (sau 36 năm).

Ngược lại, thế giới bóng đá chứng kiến sự vắng mặt gây sốc của nhiều "ông lớn". Đội tuyển Ý (4 lần vô địch) không vượt qua vòng loại lần đầu tiên kể từ năm 1958. Cơn ác mộng cũng gọi tên Hà Lan (lần đầu vắng mặt kể từ năm 2002), Hoa Kỳ (lần đầu vắng mặt kể từ năm 1986), và nhà đương kim vô địch Nam Mỹ - Chile.

Đầu tư hạ tầng và Hệ thống sân vận động

World Cup 2018 là giải đấu đắt đỏ nhất trong lịch sử FIFA tính đến thời điểm đó, với tổng chi phí ước tính hơn 14,2 tỷ USD (vượt qua mốc 11,6 tỷ USD của Brazil 2014). Ngân sách này không chỉ dùng để xây dựng sân bóng mà còn đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng giao thông, bao gồm nâng cấp sân bay, xây dựng khách sạn và mở rộng mạng lưới đường sắt.

Liên đoàn bóng đá Nga đã chọn 12 sân vận động tọa lạc tại 11 thành phố để tổ chức 64 trận đấu. Để giảm thiểu thời gian di chuyển trong một quốc gia có diện tích lớn nhất thế giới, tất cả các thành phố đăng cai đều nằm ở khu vực lãnh thổ thuộc châu Âu của Nga.

Trong số 12 sân vận động, có 9 sân được xây mới hoàn toàn và 3 sân được nâng cấp toàn diện. Những sân vận động trọng điểm bao gồm:

• Sân vận động Luzhniki (Moscow): Sức chứa 78.011 người. Đây là cơ sở hạ tầng quan trọng nhất, nơi diễn ra trận khai mạc và trận chung kết.

• Sân vận động Krestovsky (Saint Petersburg): Sức chứa 64.468 người, nơi tổ chức các trận bán kết và tranh hạng ba.

• Sân vận động Fisht (Sochi): Từng là nơi tổ chức Thế vận hội Mùa đông 2014, được cải tạo lại để phục vụ bóng đá.

• Ekaterinburg Arena (Yekaterinburg): Nổi tiếng với thiết kế khán đài tạm thời nhô ra ngoài mái che để đáp ứng yêu cầu sức chứa tối thiểu của FIFA.

Cột mốc lịch sử: Kỷ nguyên của VAR và quyền thay người thứ tư

Ngày 16 tháng 3 năm 2018, Hội đồng FIFA chính thức phê duyệt việc sử dụng công nghệ Video hỗ trợ trọng tài (VAR) tại World Cup. Toàn bộ hoạt động của VAR cho 64 trận đấu được điều hành từ một trung tâm điều khiển duy nhất đặt tại Moscow.

Công nghệ này lập tức tạo ra tầm ảnh hưởng sâu rộng. Bàn thắng đầu tiên được công nhận nhờ VAR thuộc về Diego Costa (Tây Ban Nha) trong trận gặp Bồ Đào Nha. Quả phạt đền đầu tiên do VAR tư vấn thuộc về đội tuyển Pháp trong trận gặp Úc. Sự xuất hiện của VAR đã góp phần tạo nên kỷ lục về số lượng quả phạt đền được thổi trong một kỳ World Cup.

Bên cạnh đó, giải đấu cũng chứng kiến một thay đổi quan trọng trong luật thi đấu: Các đội được phép sử dụng quyền thay người thứ tư nếu trận đấu bước vào hiệp phụ.

Diễn biến giải đấu

Giai đoạn vòng bảng

Vòng bảng World Cup 2018 ghi nhận nhiều diễn biến kịch tính. Bất ngờ lớn nhất là việc nhà đương kim vô địch Đức bị loại ngay từ vòng bảng sau khi để thua Mexico và Hàn Quốc. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1938, đội tuyển Đức không thể vượt qua vòng đấu bảng, đồng thời nối dài "lời nguyền" các nhà vô địch châu Âu bị loại sớm (sau Ý năm 2010 và Tây Ban Nha năm 2014).

Bên cạnh đó, luật fair-play (điểm thẻ phạt) lần đầu tiên được áp dụng để phân định thứ hạng. Tại bảng H, Nhật Bản và Senegal có cùng điểm số, hiệu số bàn thắng bại và số bàn thắng. Nhật Bản đã giành vé đi tiếp nhờ nhận ít thẻ vàng hơn đại diện đến từ châu Phi. Vòng bảng năm 2018 cũng ghi nhận 36 trận đấu liên tiếp đều có bàn thắng trước khi Pháp và Đan Mạch hòa nhau 0-0 ở lượt đấu cuối.

Vòng loại trực tiếp

Vòng 16 đội mang đến những trận cầu đỉnh cao. Đội tuyển Pháp vượt qua Argentina 4-3 trong một trận cầu rượt đuổi tỷ số ngoạn mục, nơi tài năng trẻ Kylian Mbappe tỏa sáng rực rỡ. Bỉ tạo nên cuộc lội ngược dòng ấn tượng khi bị Nhật Bản dẫn trước 2-0 nhưng thắng chung cuộc 3-2 bằng bàn thắng ở phút bù giờ cuối cùng. Chủ nhà Nga cũng tạo nên cơn địa chấn khi loại ứng viên vô địch Tây Ban Nha trên chấm phạt đền.

Ở vòng tứ kết, các đại diện Nam Mỹ đều phải dừng bước. Uruguay thất thủ 0-2 trước Pháp, trong khi Brazil gục ngã 1-2 trước "Thế hệ vàng" của đội tuyển Bỉ.

Vòng bán kết là câu chuyện nội bộ của bóng đá châu Âu. Pháp vượt qua Bỉ bằng chiến thắng tối thiểu 1-0 nhờ pha lập công của trung vệ Samuel Umtiti. Trong khi đó, Croatia cho thấy bản lĩnh và thể lực phi thường khi lội ngược dòng đánh bại đội tuyển Anh 2-1 trong hiệp phụ, trở thành quốc gia có dân số nhỏ thứ hai trong lịch sử lọt vào một trận chung kết World Cup.

Trận chung kết

Trận chung kết giữa Pháp và Croatia diễn ra tại sân vận động Luzhniki dưới sự chứng kiến của 78.011 khán giả.

Trận đấu diễn ra cởi mở và có tới 6 bàn thắng. Pháp vươn lên dẫn trước nhờ pha phản lưới nhà của Mario Mandzukic. Sau khi Ivan Perisic gỡ hòa cho Croatia, Antoine Griezmann tái lập thế dẫn bàn cho Pháp từ chấm phạt đền. Sang hiệp 2, Paul Pogba và Kylian Mbappe liên tiếp ghi bàn, ấn định chiến thắng cho Pháp. Pha lập công rút ngắn tỷ số xuống 2-4 của Mandzukic không đủ để giúp Croatia lật ngược thế cờ.

Đội tuyển Pháp chính thức vô địch thế giới lần thứ hai (sau năm 1998), đánh dấu chức vô địch World Cup lần thứ tư liên tiếp của các đại diện châu Âu.

FIFA World Cup 2018 khép lại với những thành công rực rỡ về mặt chuyên môn và công tác tổ chức. Bất chấp những nghi ngờ ban đầu, nước Nga đã mang đến một giải đấu an toàn, hoành tráng và chuyên nghiệp. Về mặt chuyên môn, chức vô địch của đội tuyển Pháp là minh chứng cho sự vượt trội của hệ thống đào tạo trẻ và triết lý bóng đá thực dụng, tốc độ dưới thời huấn luyện viên Didier Deschamps.

Nguồn tham khảo:

• Dữ liệu từ bách khoa toàn thư Wikipedia (phiên bản tiếng Anh: 2018 FIFA World Cup).

• Báo cáo chính thức của FIFA về World Cup 2018.