Lịch sử Eredivisie: Vườn ươm huyền thoại thay đổi bóng đá t…

Eredivisie không chỉ là giải đấu cấp độ cao nhất của bóng đá Hà Lan mà còn là "vườn ươm" vĩ đại nhất thế giới, nơi sản sinh ra những huyền thoại kiệt xuất và triết lý bóng đá Tổng lực làm thay đổi tư duy nhân loại.

Với lịch sử chính thức từ năm 1956, giải đấu là sân khấu của những cuộc đối đầu kinh điển giữa Ajax, PSV và Feyenoord, đồng thời khẳng định vị thế là một trong sáu giải bóng đá hàng đầu châu Âu hiện nay.

Thời kỳ tiền thân và cuộc cách mạng chuyên nghiệp (1898 – 1954)

Từ khi giải vô địch quốc gia Hà Lan ra đời vào năm 1898 cho đến năm 1954, bóng đá tại xứ sở hoa Tulip hoàn toàn mang tính chất nghiệp dư. Hiệp hội Bóng đá Hoàng gia Hà Lan (KNVB) thời bấy giờ kiên quyết từ chối mọi hình thức trả lương cho cầu thủ. Những người vi phạm hoặc chuyển sang thi đấu chuyên nghiệp ở nước ngoài (chủ yếu là Pháp) đều bị KNVB cấm thi đấu cho đội tuyển quốc gia.

Bước ngoặt xảy ra sau thảm họa lũ lụt Biển Bắc năm 1953. Các cầu thủ Hà Lan đang thi đấu chuyên nghiệp tại Pháp đã tổ chức một trận đấu từ thiện với đội tuyển Pháp tại Paris. Chiến thắng 2-1 của những "người xa xứ" trước một đội tuyển quốc gia mạnh mẽ đã làm bùng nổ nhu cầu xem bóng đá chuyên nghiệp tại quê nhà.

Một hiệp hội bóng đá ly khai mang tên NBVB được thành lập vào năm 1954 để tổ chức giải chuyên nghiệp đầu tiên. Lo ngại mất đi các cầu thủ tốt nhất, KNVB buộc phải nhượng bộ và tiến tới sáp nhập với NBVB sau 11 vòng đấu tranh chấp, mở đường cho kỷ nguyên chuyên nghiệp.

Sự ra đời của Eredivisie và cấu trúc giải đấu (1956 – 1960s)

Mùa giải 1956–1957 đánh dấu sự ra đời của Eredivisie (Giải Danh giá). Khác với hệ thống các giải vùng miền trước đó, Eredivisie quy tụ 18 đội bóng xuất sắc nhất toàn quốc thi đấu theo thể thức vòng tròn hai lượt để tìm ra nhà vô địch duy nhất.

Ajax Amsterdam là đội bóng đầu tiên ghi tên mình vào bảng vàng lịch sử của giải đấu vào năm 1957. Trong giai đoạn đầu này, quy mô giải đấu có sự điều chỉnh nhẹ (giảm xuống 16 đội từ 1962–1966) trước khi ổn định với con số 18 đội từ mùa 1966–1967 cho đến ngày nay. Hệ thống thăng hạng và xuống hạng giữa Eredivisie và Eerste Divisie (Giải hạng Nhất) cũng được thiết lập chặt chẽ để đảm bảo tính cạnh tranh.

Sự thống trị của "Big Three" và vinh quang Châu Âu (1965 – 1990)

Kể từ năm 1965, bóng đá Hà Lan chứng kiến sự áp đảo gần như tuyệt đối của ba "ông lớn": Ajax, PSV Eindhoven và Feyenoord. Trong gần 60 năm, chỉ có 3 lần danh hiệu vô địch tuột khỏi tay nhóm này (AZ Alkmaar năm 1981, 2009 và FC Twente năm 2010).

Thập niên 1970 là kỷ nguyên vàng của Eredivisie trên đấu trường quốc tế. Feyenoord mở đầu bằng chức vô địch Cúp C1 năm 1970. Ngay sau đó, Ajax với huyền thoại Johan Cruyff và triết lý "Bóng đá tổng lực" (Total Football) đã thiết lập sự thống trị với 3 lần vô địch liên tiếp (1971, 1972, 1973).

Đến năm 1988, PSV dưới sự dẫn dắt của Guus Hiddink đã hoàn tất bộ sưu tập Cúp C1 cho ba đại diện tiêu biểu của Hà Lan. Sự thành công của các CLB tại Eredivisie trong giai đoạn này đã đưa giải đấu trở thành tâm điểm của bóng đá thế giới.

Giai đoạn thương mại hóa và những biến động hiện đại (1990 – Nay)

Từ thập niên 1990, Eredivisie bắt đầu chuyển mình theo xu thế thương mại hóa. Giải đấu liên tục thay đổi tên gọi theo các nhà tài trợ chính như PTT Telecom, KPN và Holland Casino.

Năm 2012, một cột mốc kinh tế quan trọng diễn ra khi tỷ phú Rupert Murdoch chi 1 tỷ Euro để sở hữu bản quyền truyền hình giải đấu trong 12 năm. Khoản đầu tư này giúp các CLB trung bình tại Hà Lan có thêm nguồn lực để duy trì hệ thống đào tạo trẻ, dù họ khó có thể giữ chân các ngôi sao trước sự chèo kéo từ các giải đấu giàu có như Premier League hay La Liga.

Năm 2020, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, Eredivisie trở thành một trong những giải đấu lớn đầu tiên tại Châu Âu quyết định hủy bỏ mùa giải giữa chừng. KNVB quyết định không trao chức vô địch và không có đội xuống hạng, một sự kiện chưa từng có tiền lệ trong lịch sử giải đấu.

Hiện tại và định hướng tương lai

Tính đến mùa giải 2024–2025, Eredivisie đang trải qua thời kỳ phục hưng về hệ số điểm UEFA. Giải đấu cho thấy vị thế của mình khi đứng thứ 6 trên bảng xếp hạng các giải VĐQG hàng đầu Châu Âu. Điều này đảm bảo cho Hà Lan có thêm suất trực tiếp tham dự Champions League, tăng cường sức hút và tài chính cho giải đấu.

Bắt đầu từ mùa giải 2025–2026, giải đấu sẽ thực hiện chiến lược tái định vị thương hiệu với tên gọi VriendenLoterij Eredivisie, hướng tới việc tối ưu hóa trải nghiệm của người hâm mộ và củng cố vị thế giải đấu "vườn ươm" số 1 thế giới.

Biểu tượng và Kỷ lục vĩ đại

Nhà vua danh hiệu: Ajax dẫn đầu với 36 chức vô địch quốc gia (bao gồm cả thời kỳ nghiệp dư), theo sau là PSV (26) và Feyenoord (16).

Kỷ lục ra sân: Thủ môn Pim Doesburg giữ kỷ lục với 687 trận đấu tại Eredivisie trong suốt 25 mùa giải.

Cỗ máy ghi bàn: Willy van der Kuijlen (PSV) là chân sút vĩ đại nhất lịch sử giải đấu với 311 bàn thắng.

Huyền thoại vĩnh cửu: Johan Cruyff, người không chỉ giành 8 chức vô địch Eredivisie mà còn để lại di sản về tư duy bóng đá hiện đại. Tên ông hiện được đặt cho danh hiệu Siêu cúp Hà Lan (Johan Cruyff Shield).

Hồ sơ thông tin tổng quan (Fact Box)

Nguồn tham khảo: Wikipedia, KNVB, Eredivisie.eu, UEFA data.

Nếu độc giả muốn tìm hiểu thêm về CLB Ajax, một trong những CLB giàu truyền thống nhất giải đấu, đừng bỏ lỡ bài viết Lịch sử CLB Ajax Amsterdam: Biểu tượng vĩ đại của bóng đá Hà Lan.