Hai mảng màu đối lập của giới chủ Đông Nam Á tại châu Âu

Hai quỹ đạo trái ngược của dòng vốn ASEAN

Tại Ý, Como 1907 đã hoàn tất hành trình từ Serie D (giải hạng Tư) lên đấu trường Champions League chỉ trong vòng 7 năm dưới sự điều hành của tập đoàn Djarum (Indonesia). Chiến thắng 4-1 trước Cremonese ở vòng đấu cuối cùng đã giúp đội bóng này cán đích ở vị trí thứ 4 tại Serie A. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử 119 năm, đội bóng vùng Lombardy góp mặt ở giải đấu cấp câu lạc bộ danh giá nhất châu lục.

Cùng thời điểm đó tại Anh, Leicester City chính thức nhận án xuống hạng lần thứ hai liên tiếp. Sau khi vô địch Ngoại hạng Anh vào năm 2016, đội bóng thuộc sở hữu của tập đoàn King Power (Thái Lan) đã rơi vào vòng xoáy khủng hoảng tài chính và phong độ. Trận hòa 2-2 với Hull City đã đẩy họ xuống vị trí thứ 23 tại Championship, khiến câu lạc bộ phải xuống chơi ở giải hạng Ba.

Sự tương phản này không đơn thuần là vấn đề may rủi trên sân cỏ, mà là kết quả của hai triết lý quản trị tài chính và vận hành thể thao khác biệt.

Mô hình Como: Vốn kiên nhẫn và quản trị chuyên môn

Khi tập đoàn Djarum mua lại Como vào năm 2019, câu lạc bộ này vừa trải qua lần phá sản thứ hai và đang thi đấu ở giải bán chuyên nghiệp. Mức phí mua lại khi đó chưa đầy 1 triệu euro. Tuy nhiên, thay vì vung tiền cho những bản hợp đồng ngôi sao để tìm kiếm thành công tức thời, giới chủ Indonesia đã áp dụng chiến lược "vốn kiên nhẫn" (patient capital).

Chiến lược này tập trung vào ba yếu tố then chốt:

1. Ủy quyền cho các chuyên gia bóng đá: Gia đình Hartono đã đưa về những nhân vật có tư duy bóng đá hiện đại như Cesc Fabregas (huấn luyện viên trưởng), cùng sự tham gia của Thierry Henry và Dennis Wise trong vai trò cổ đông và cố vấn. Điều này giúp tách biệt giữa quyền sở hữu vốn và quyền điều hành chuyên môn.

2. Cấu trúc đội hình bền vững: Fabregas ưu tiên xây dựng đội ngũ cầu thủ trẻ (phần lớn dưới 23 tuổi), giúp giảm thiểu chi phí lương và tạo ra giá trị tài sản gia tăng.

3. Ưu tiên hạ tầng: Dòng vốn đầu tư được phân bổ vào trung tâm đào tạo và nâng cấp sân vận động Giuseppe Sinigaglia để đáp ứng các tiêu chuẩn của UEFA, thay vì tập trung toàn bộ vào thị trường chuyển nhượng.

Como hiện tại không chỉ là một đội bóng thành công về mặt kết quả, mà còn là một thực thể kinh tế có giá trị tăng trưởng ổn định.

Bài học từ Leicester City: Sự thiếu hụt các rào cản tài chính

Ngược lại, Leicester City đại diện cho mô hình phát triển thiếu sự phòng vệ trước các rủi ro tài chính. Sau đỉnh cao vô địch năm 2016 và tứ kết Champions League 2017, đội bóng bắt đầu cho thấy những lỗ hổng trong quản trị.

Các phân tích tài chính chỉ ra rằng sai lầm của giới chủ Thái Lan nằm ở việc duy trì quỹ lương quá cao. Khi Leicester xuống hạng khỏi Ngoại hạng Anh, quỹ lương của họ vẫn chiếm tới 102% doanh thu, trong khi ngưỡng an toàn thông thường chỉ dao động từ 50-60%. Việc thiếu các điều khoản giảm lương trong hợp đồng khi đội bóng xuống hạng đã tạo ra áp lực tài chính khổng lồ khi nguồn thu từ bản quyền truyền hình sụt giảm mạnh.

Bên cạnh đó, việc tập đoàn King Power chịu ảnh hưởng trực tiếp từ đại dịch COVID-119 đối với ngành bán lẻ miễn thuế đã làm hạn chế khả năng tái đầu tư. Những vi phạm về Quy tắc Lợi nhuận và Bền vững (PSR) của Ban tổ chức giải đấu khiến Leicester bị trừ điểm và mất khả năng cạnh tranh ngay từ đầu mùa giải.

Nhìn lại tiền lệ từ Thaksin Shinawatra

Sự thiếu ổn định của giới chủ Đông Nam Á tại châu Âu thực tế đã được cảnh báo từ năm 2007, khi cựu Thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra mua lại Manchester City. Dù mang đến những khoản đầu tư lớn ban đầu, nhưng sự kết hợp giữa các vấn đề chính trị cá nhân và thiếu kinh nghiệm điều hành bóng đá khiến triều đại của ông kết thúc chỉ sau 14 tháng. Dù Thaksin thu lời tài chính khi bán lại đội bóng cho giới chủ Abu Dhabi, nhưng thời gian cầm quyền của ông được coi là một ví dụ về việc sử dụng bóng đá như một công cụ xây dựng hình ảnh cá nhân hơn là phát triển thể thao dài hạn.