Lịch sử Siêu cúp Tây Ban Nha từ Eva Duarte đến Ả Rập Xê Út

Siêu cúp Tây Ban Nha không đơn thuần là một danh hiệu khai màn mùa giải, mà là một chứng nhân lịch sử chứng kiến sự chuyển mình của bóng đá xứ sở bò tót. Từ những tiền thân sơ khai như Copa Eva Duarte của thập niên 40 cho đến định dạng 'Final Four' hiện đại, giải đấu này đã đi qua một hành trình dài đầy biến động. Hãy cùng điểm lại những cột mốc vàng son, nơi những nhà vô địch vĩ đại nhất đã được xướng tên để khẳng định vị thế thống trị của mình.

Giai đoạn sơ khởi và các giải đấu tiền thân (1940 – 1953)

Trước khi Siêu cúp Tây Ban Nha chính thức được thành lập vào năm 1982, đã có nhiều nỗ lực nhằm tổ chức một trận đấu giữa đội vô địch quốc gia và đội vô địch Cup quốc gia.

Copa de los Campeones (1940): Đây là lần đầu tiên thể thức này được thử nghiệm. Atletico Aviacion (nay là Atletico Madrid) đã đánh bại RCD Espanol để lên ngôi vô địch.

Copa de Oro Argentina (1945): Do Đại sứ Argentina đề xướng vì mối quan hệ hữu nghị giữa hai nước. FC Barcelona đã giành chiến thắng sau trận đấu kịch tính với tỷ số 5–4 trước Athletic Bilbao.

Copa Eva Duarte (1947 – 1953): Đây được coi là tiền thân trực tiếp nhất của Siêu cúp hiện đại. Giải đấu được đặt theo tên của Eva Peron (vợ Tổng thống Argentina Juan Peron). Trong giai đoạn này, nếu một đội giành được "Cú đúp" (vô địch cả La Liga và Copa del Generalísimo), họ sẽ mặc định được trao cúp. Tuy nhiên, sau cái chết của bà Eva Peron vào năm 1952, giải đấu đã bị đình trệ và chính thức bị bãi bỏ sau năm 1953 do thiếu sự quan tâm từ các câu lạc bộ.

Sự ra đời của Supercopa de Espana hiện đại (1982)

Sau gần 30 năm gián đoạn, vào năm 1982, theo đề xuất của Chủ tịch FC Barcelona khi đó là Josep Lluis Nunez, Liên đoàn Bóng đá Hoàng gia Tây Ban Nha (RFEF) đã quyết định tái lập giải đấu dưới cái tên Supercopa de Espana.

Định dạng ban đầu: Giải đấu được tổ chức theo thể thức hai lượt trận (đi và về) trên sân nhà của mỗi đội tham dự.

Trận chung kết đầu tiên: Diễn ra vào tháng 10 và tháng 12 năm 1982 giữa Real Sociedad (vô địch La Liga) và Real Madrid (vô địch Copa del Rey). Real Sociedad đã giành chiến thắng chung cuộc 4–1 sau hai lượt trận để trở thành nhà vô địch đầu tiên của kỷ nguyên hiện đại.

Trong giai đoạn từ 1982 đến 2017, luật "Cú đúp" có sự thay đổi quan trọng: Nếu một đội giành cả hai danh hiệu chính trong mùa giải, họ sẽ phải thi đấu với đội á quân của Copa del Rey để tranh Siêu cúp, thay vì được trao thẳng như thời kỳ Copa Eva Duarte.

Những năm tháng thăng trầm và sự vắng bóng của giải đấu

Dù đã chính thức hóa, Siêu cúp Tây Ban Nha không phải lúc nào cũng diễn ra suôn sẻ trong những năm đầu:

Vào các năm 1986 và 1987, giải đấu không được tổ chức do các câu lạc bộ (Real Madrid, Zaragoza và Real Sociedad) không thể thống nhất được lịch thi đấu.

Vào các năm 1984 và 1989, Athletic Bilbao và Real Madrid đã được trao cúp mặc định mà không cần thi đấu vì họ đã giành được "Cú đúp" danh hiệu trong mùa giải đó. Sau năm 1989, RFEF quyết định loại bỏ quy tắc trao thẳng này để đảm bảo tính hấp dẫn và bản quyền truyền hình.

Bước ngoặt lịch sử: Trận đấu tại Tangier (2018)

Năm 2018 đánh dấu một sự thay đổi mang tính lịch sử về thể thức thi đấu. Thay vì đá hai lượt trận như truyền thống, RFEF quyết định tổ chức Siêu cúp chỉ trong một trận duy nhất trên sân trung lập.

Địa điểm được chọn là sân vận động Stade Ibn Batouta tại Tangier, Morocco. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, một danh hiệu chính thức của bóng đá Tây Ban Nha được quyết định bên ngoài lãnh thổ nước này. Barcelona đã đánh bại Sevilla với tỷ số 2–1 để lên ngôi vô địch trong một trận đấu thu hút sự chú ý lớn từ khán giả quốc tế.

Kỷ nguyên "Final Four" và sự bành trướng tại Saudi Arabia (2019 – Nay)

Dưới sự điều hành của Chủ tịch RFEF Luis Rubiales, giải đấu đã trải qua một cuộc cải tổ toàn diện nhất kể từ khi thành lập.

Thể thức mới: Giải đấu mở rộng từ 2 đội lên 4 đội (Final Four), bao gồm: Đội vô địch và á quân La Liga, cùng với đội vô địch và á quân Copa del Rey. Nếu có đội trùng lặp, suất tham dự sẽ được chuyển xuống cho đội xếp thứ ba hoặc thứ tư tại La Liga.

Địa điểm thi đấu: RFEF đã ký một hợp đồng thương mại lớn để đưa giải đấu sang Saudi Arabia trong nhiều năm (với giá trị ước tính khoảng 40 triệu euro mỗi năm).

Mục tiêu: Tăng doanh thu cho các câu lạc bộ nhỏ, quảng bá hình ảnh bóng đá Tây Ban Nha tại thị trường Trung Đông và biến Siêu cúp thành một lễ hội bóng đá kéo dài một tuần thay vì chỉ là một trận đấu đơn lẻ.

Dù vấp phải nhiều tranh cãi về vấn đề nhân quyền và việc làm mất đi bản sắc truyền thống khi thi đấu quá xa quê nhà, thể thức này vẫn được duy trì do mang lại nguồn lợi tài chính khổng lồ cho bóng đá Tây Ban Nha.

Bảng vàng thành tích (Palmares)

Tính đến nay, FC Barcelona và Real Madrid là hai thế lực thống trị tuyệt đối giải đấu này.

Những kỷ lục cá nhân và tập thể đáng nhớ

Cầu thủ ghi bàn nhiều nhất: Lionel Messi (FC Barcelona) giữ kỷ lục vô tiền khoáng hậu với 14 bàn thắng sau 20 trận đấu.

Cầu thủ tham dự nhiều trận nhất: Lionel Messi và Sergio Busquets là những người dẫn đầu về số lần xuất hiện tại giải đấu.

Trận chung kết có tỷ số cao nhất: Trận lượt về năm 2011 giữa Barcelona và Real Madrid (3–2) và trận năm 1994 giữa Barcelona và Zaragoza (4–5).

Đội vô địch tuyệt đối: Deportivo La Coruna là đội duy nhất trong lịch sử giành được 3 danh hiệu Siêu cúp mà chưa bao giờ thất bại trong một trận chung kết nào.

Ý nghĩa và Tầm ảnh hưởng trong bóng đá hiện đại

Siêu cúp Tây Ban Nha ngày nay không còn đơn thuần là một giải đấu khởi động cho mùa giải mới (thường tổ chức vào tháng 8). Từ năm 2020, giải đấu được chuyển sang tháng 1, giai đoạn giữa mùa giải. Điều này giúp các đội bóng có điểm rơi phong độ tốt hơn, tạo ra những trận cầu có chất lượng chuyên môn cao hơn.

Việc áp dụng công nghệ (VAR, Goal-line technology) và các quy định thay người mới thường xuyên được thử nghiệm tại Siêu cúp trước khi áp dụng rộng rãi tại La Liga. Giải đấu cũng là cơ hội để các đội bóng "trung bình khá" như Osasuna hay Real Betis có cơ hội cọ xát với các đại gia và tìm kiếm danh hiệu cũng như nguồn thu kinh tế từ tiền thưởng.

Kết luận và Định hướng tương lai

Trải qua hơn 40 năm với nhiều lần thay đổi thể thức, Siêu cúp Tây Ban Nha đã khẳng định được vị thế là một trong những giải đấu cup hấp dẫn nhất châu Âu. Dù những tranh cãi về việc tổ chức tại nước ngoài vẫn còn đó, nhưng không thể phủ nhận sức hút thương mại và sự kịch tính mà thể thức "Final Four" mang lại.

Trong tương lai, RFEF dự kiến sẽ tiếp tục duy trì sự hiện diện của giải đấu tại các thị trường quốc tế tiềm năng, đồng thời nghiên cứu các phương án để cân bằng giữa lợi ích kinh tế và sự gắn kết với người hâm mộ quê nhà.

🧩 BOX THÔNG TIN PHỤ

Xem thêm:

• Lịch sử La Liga: Nơi Ronaldo, Messi và những thiên tài viết nên giai thoại bất tử
• Lịch sử Copa del Rey: Hành trình hơn một thế kỷ của biểu tượng bóng đá Tây Ban Nha

* Nguồn tham khảo chính: Wikipedia, Marca, RFEF, Sporting News.